Клучните минерали станаа исклучително барани во последните години поради растечката индустриска побарувачка и ограничената понуда. Нивните цени забележаа голем пораст, а според податоците на Меѓународната агенција за енергија (IEA) од извештајот „Global Critical Minerals Outlook 2026“, волфрамот (волфрам) особено се издвојува.
Како што пишува Visual Capitalist, цените на клучните минерали растат поради зголемената побарувачка во енергетскиот, одбранбениот и високотехнолошкиот сектор. Во исто време, производството на овие минерали е концентрирано во мал број земји, објавува tportal. Сето ова го турна волфрамот на првото место меѓу клучните минерали, со зголемување на цената од дури 622 проценти за нешто повеќе од една година, помеѓу јануари 2025 и април 2026 година.
Волфрамот се користи во алатки за сечење, компоненти за воздухопловство и електроника. Високата побарувачка и кинеските контроли на извозот ги намалија количините достапни на пазарот, дополнително зголемувајќи ја цената на овој минерал.
Друг важен минерал, танталот, кој масовно се користи во производството на кондензатори и други електронски компоненти, порасна за 196 проценти во истиот период.
Цените на кобалтот и литиумот скокнаа
Експанзијата на пазарот на батерии, исто така, имаше силно влијание врз цените на кобалтот и литиумот. Кобалтот порасна за 134 проценти, првенствено поради ограничувањата за извоз наметнати од Демократска Република Конго. Од друга страна, литиумот, благодарение на силната побарувачка за батерии, забележа зголемување на цената од 108 проценти.
Ретките земни елементи, кои се користат за производство на магнети, исто така постигнаа голем раст. Цените на неодиумот и празеодиумот, клучни за производство на високо-перформансни и долготрајни магнети кои се инсталираат во електрични возила, ветерни турбини и потрошувачка електроника, се зголемија за 116 и 106 проценти, соодветно.
Кина доминира
Извештајот на ИЕА наведува дека Кина е најголемиот светски производител на клучни енергетски минерали, со околу 70 проценти од глобалното производство. Ова ги прави глобалните синџири на снабдување многу ранливи на ограничувања на извозот и други нарушувања, што дополнително придонесува за големи ценовни флуктуации.
На пример, во Европа, цените на галиумот, диспрозиумот и тербиумот моментално се околу пет пати повисоки отколку во Кина, додека цената на германиумот е речиси три пати повисока, што укажува на предизвици во обезбедувањето снабдување надвор од доминантниот снабдувач.
Конфликтот на Блискиот Исток даде уште еден силен потсетник за ранливоста на синџирите на снабдување со минерали. Иако главните ефекти од конфликтот беа фокусирани на пазарите на нафта и гас, затворањето на Ормутскиот теснец, исто така, значително влијаеше на пазарите на минерали и метали, особено алуминиум, сулфур и хелиум.
ИЕА истакнува дека рециклирањето може да игра сè поважна улога во ублажувањето на притисоците во снабдувањето, заедно со диверзификацијата на изворите, транспортните патишта и технологиите за преработка. Неодамнешните настани на пазарот, додава Агенцијата, ја доведоа безбедноста на снабдувањето со клучни минерали на самиот врв на приоритетите на енергетските и економските политики.
(Б92)
Фото – Energy.gov
