Нашите сетила постојано работат и се спојуваат за да создадат богат мултисензорен свет што ја обликува нашата перцепција. Дефиницијата за пет сетила во оваа смисла станува недоволна, а еден британски експерт објаснува зошто.
Ретко размислуваме за тоа колку информации ни пренесуваат нашите тела надвор од нашите вообичаени пет сетила. Грубоста на кујнската плоча, топлината на утринското сонце или мекоста на лебот се регистрираат без свесен напор.
Бери Смит, директор на Институтот за филозофија на Универзитетот во Лондон, објаснува во коментар за The Conversation како овие суптилни сетила често се занемаруваат.
“Речиси секое искуство комбинира повеќе сетила одеднаш. Различните мириси во шампонот можат да влијаат на тоа како ја перцепирате текстурата на вашата коса. Мирисот на рози ја прави вашата коса да изгледа посвиленкаста, на пример“, истакнува Смит.
Дури и нашето чувство за вкус во голема мера е определено од мирисот. Јогуртите можат да бидат побогати поради нивната арома, а вкусовите како малина не доаѓаат од рецепторите за вкус, туку од интеракцијата на носот и јазикот.
Петте сетила на Аристотел повеќе не ја одразуваат точно реалноста, вели Смит. Тој забележува дека современите истражувања сугерираат дека луѓето може да имаат помеѓу 22 и 33 сетила.
“Мојот долгогодишен соработник, професорот Чарлс Спенс од Кросмодалната лабораторија на Универзитетот во Оксфорд, ми кажа дека неговите колеги од невронауката веруваат дека постојат помеѓу 22 и 33 сетила”, објаснува Смит.
Тие вклучуваат проприоцепција, која ја следи положбата на екстремитетите; интероцепција, која ги чувствува промените во телото; и чувството за самоконтрола врз движењето, кое често е нарушено кај пациенти со мозочен удар.
Нашето чувство за рамнотежа ги комбинира информациите од внатрешното уво, очите и проприоцепцијата. Патниците во авион, на пример, го доживуваат навалувањето на кабината за време на полетувањето бидејќи видот и вестибуларните сигнали комуницираат. Смит нагласува дека видот, допирот и слухот постојано работат заедно за да го обликуваат нашето искуство со светот.
На Универзитетот во Лондон, Центарот за проучување на сетилата ги истражува овие интеракции. Проекти како „Преиспитување на сетилата“ открија дека звукот на сопствените чекори го менува начинот на кој се чувствуваме во нашите тела и дека аудио водичите можат да го подобрат нашето памтење на деталите од уметничките дела. Смит наведува интерактивни изложби како што е „Распакувани сетила“, каде што посетителите истражуваат илузии за себе, како што е илузијата за големина и тежина.
Запирањето и обрнувањето внимание на овие сензации ја открива извонредната реалност дека нашите сетила се испреплетени и постојано ја обликуваат перцепцијата, меморијата и задоволството. Нивното разбирање открива извонредна длабочина на реалноста во нашите секојдневни искуства.
(Zimo)
