Чоколадото, месото и замрзнатото овошје се меѓу производите што забележаа најголемо зголемување на цените во Европа во 2025 година, според најновите податоци на Евростат. Иако просечната инфлација на храната во ЕУ беше умерена, разликите меѓу земјите и видовите храна беа значајни.
Цените на храната во Европската унија пораснаа во просек за 2,8% во 2025 година во споредба со претходната година. Сепак, инфлацијата беше значително повисока за некои производи, достигнувајќи до 10%, според податоците на Евростат.
Турција се издвојува во однос на зголемувањето на цените на храната, при што цените на храната пораснаа за дури 32,8% во 2025 година, што дополнително укажува на пошироки инфлаторни проблеми во земјата. Во рамките на Европската унија, Романија забележа највисока инфлација на храната – 6,7%.
Висока инфлација на храната беше присутна во делови од Источна и Југоисточна Европа во 2025 година. Романија, Бугарија, балтичките земји и балканските земји генерално регистрираа стапки помеѓу 4% и 7%, што е далеку над просекот на ЕУ.
Швајцарија беше единствената земја каде што цените на храната паднаа, за 1,1%, додека тие останаа непроменети во Кипар. Меѓу четирите најголеми економии на ЕУ, Франција имаше најниска стапка на инфлација на храната, од само 0,7%, што е исто така трета најниска стапка меѓу 36-те европски земји вклучени во анализата.
Во Германија и Шпанија, инфлацијата на храната беше 2,1%, додека Италија имаше највисока стапка меѓу водечките економии на ЕУ, од 2,5%.
Од 64 основни прехранбени производи што ги следи Евростат, цените паднаа за осум производи, додека цените останаа исти за еден. Сите други регистрираа зголемување на цените во 2025 година во споредба со 2024 година.
Највисок раст е забележан кај три производи со двоцифрена инфлација. Чоколадото најмногу поскапе, за дури 17,8%, проследено од замрзнатото овошје со раст од 13%, додека говедското и телешкото месо пораснаа за 10%. Значително зголемување на цените е забележано и кај јајцата (8,4%), путерот (8,3%) и јагнешкото и козјото месо (7,2%).
Цените на шеќерот, џемот и медот се зголемија за 6,8%, додека свежото полномасно млеко се зголеми за 5,7%. Производите од коренест зеленчук се зголемија за 5,5%, свежото или ладеното овошје за 5,4%, додека вкупната категорија овошје забележа раст од 5,3%. Маслата за јадење и конзервираното овошје се зголемија за по 4,7%. Живиното месо е поскапо за 4,4%, а сувото овошје и јаткастите плодови за 4,2%.
Од друга страна, некои производи забележаа пад на цените. Маслиновото масло забележа најголем пад на цената, за дури 22,9%, по силните зголемувања на цените во претходните години. Цените на шеќерот паднаа за 11%, на маслата и мастите за 5,4%, додека компирите паднаа за 5,2%.
Годишните промени во цените на храната значително варираа од земја до земја. Шесте производи со најголемо зголемување на цените во ЕУ се зголемија за повеќе од седум проценти, но со големи разлики меѓу земјите. Цените на чоколадото се зголемија за повеќе од 30% во три земји – Полска (33%), Литванија (32%) и Естонија (32%), додека Албанија забележа зголемување од само 1 %.
За замрзнатата храна, инфлацијата се движеше од 2% во Исланд до дури 32% во Естонија, при што податоците не се достапни за некои земји. Цените на говедското и телешкото месо во некои земји се зголемија за повеќе од 20%, двојно повеќе од просекот на ЕУ.
Највисоките зголемувања се забележани во Холандија (23%), Хрватска (22%) и Латвија (21%). Во Швајцарија, цените останаа исти, додека Франција (5%) и Италија (6%) имаа најмали зголемувања. Јајцата, еден од најшироко користените прехранбени производи, се зголемија за 20% или повеќе во пет земји.
Највисоките зголемувања се забележани во Чешка (29%), Словачка (27%), Португалија (21%) и Унгарија (20%). Инфлацијата на цените на јајцата значително варира низ Европа, при што некои земји бележат минимални зголемувања, додека други дури и бележат пад на цените.
Цените на путерот достигнаа двоцифрен раст во 12 земји, а во Шведска надминаа 20%. За јагнешкото и козјото месо просечната инфлација во ЕУ беше 7%, но во шест земји растот беше поголем од 10%.
Меѓу членките на ЕУ, најголем раст е забележан во Полска (14%), по што следат Португалија и Ирска (двете по 13%), додека Шведска (11%) и Шпанија (10%) исто така имаа значителни зголемувања на цените.
(Eurostat/Kamatica)
