Нашите врски го обликуваат нашето здравје на многу начини. Пријателите и семејството можат да обезбедат поддршка во тешки времиња и да поттикнат здрави навики. Но, не сите врски се позитивни – некои можат да бидат постојан извор на стрес.
Нова студија објавена во списанието PNAS праша што се случува кога стресот во нашите животи доаѓа од луѓето околу нас. Истражувачите се фокусираа на тешките врски во социјалните мрежи на луѓето – поединци што ги нарекоа „вознемирувсчи“.
Истражувачите се прашуваа дали тешките врски можат да влијаат на стареењето на ист начин како и другите хронични стресори.
Стресот не е секогаш лош за нас. Кратките налети на стрес можат да ни помогнат да научиме вештини за справување, да станеме поприлагодливи и да предизвикаат хормонски и мозочни промени што нè подготвуваат за идните предизвици. Но, долгорочниот стрес – како што се сиромаштијата, дискриминацијата или невработеноста – може да го истроши телото и да го забрза стареењето.
Од учесниците било побарано да ги именуваат луѓето со кои поминувале време, разговарале за лични или здравствени прашања или кои влијаеле на нивните здравствени навики. Клучно е што учесниците биле прашани и дали има луѓе во нивната мрежа кои често им предизвикуваат стрес или им го отежнуваат животот – оние што се вознемируваат.
Само оние за кои е наведено дека често предизвикуваат стрес се класифицирани како вознемирувачи. Луѓето кои само повремено предизвикуваат стрес не се сметаат за вознемирувачи. Важно е што истата личност може да биде номинирана во повеќе категории, што значи дека една врска може да служи за неколку социјални улоги.
Луѓето што учествувале, исто така, дале примероци од плунка за да се пресметаат две комплементарни мерки за биолошко стареење. Првата ја мери вашата биолошка возраст во однос на вашата возраст во години. Со други зборови, дали вашето тело е постаро или помладо од вашата бројчена возраст? Втората мери колку брзо стареете во моментот.
Речиси 30% од учесниците имале барем еден вознемирувач во нивната социјална мрежа, при што околу 10% пријавиле барем двајца вознемирувачи, потврдувајќи дека вознемирувачите се релативно чести и негативните врски се дел од нашите социјални светови.
Ова секако вреди да се напомене бидејќи негативните врски и нивните ефекти се недоволно проучени во споредба со позитивните или неутралните врски. Секој дополнителен вознемирувачки човек бил поврзан со приближно девет месеци поголема биолошка возраст и со малку побрзо темпо на биолошко стареење (1,5% побрзо).
Бидејќи примероците од плунка биле мерени само еднаш, не можеме да бидеме сигурни како ова се зголемува со текот на времето, но ако темпото на стареење е побрзо до крајот на вашиот живот, секако вреди да се размисли за тоа.
Овој ефект бил најсилен кога тешката врска била меѓу членови на семејството, а не меѓу пријатели или познаници. Само 3,5% од пријателствата биле класифицирани како вознемирувачки, во споредба со речиси 10% од родителите и децата, што ја поддржува идејата дека вознемирувачките луѓе се потешко да се отфрлат кога се дел од нашите семејства.
Интересно е што негативните врски со сопружниците и партнерите не покажале иста поврзаност со забрзаното стареење. Едно можно објаснување е дека повремените конфликти или стрес во рамките на овие партнерства се случуваат заедно со значителна поддршка, што би можело да ги ублажи физиолошките последици од овие негативни интеракции.
Исто така, оние што се вознемируваат имале помала веројатност да се појават во повеќе домени на интеракција – како што се и доверлив човек и придружник. Спротивно на тоа, поддржувачките врски честопати опфаќале неколку домени од општествениот живот.
(Science Alert)
(фото: Pexels)
