Човечката популација стана преголема и нејзините барања го надминуваат она што Земјата може да го издржи на долг рок со сегашните нивоа на потрошувачка, предупредува нова студија.
Тим научници предводен од Кори Бредшо од Универзитетот Флиндерс во Австралија, врз основа на анализа на податоци собрани во текот на два века, заклучи дека човештвото живее далеку над границите што нашата планета може да ги поднесе.
Способноста на животната средина да одржува популација на одреден вид од страна на еколозите се нарекува капацитет на носивост. Тоа е проценка на бројот на единки што можат да преживеат на долг рок, со оглед на достапните ресурси и брзината со која тие се надополнуваат.
Нашиот вид, хомо сапиенс, се покажа како исклучително вешт во поместувањето на границите на овој капацитет, првенствено благодарение на технолошките решенија што ни овозможија да ги надминеме природните ограничувања, особено преку експлоатација на фосилни горива.
Интересно е што самиот термин капацитет на носивост потекнува од бродарството кон крајот на 19 век, кога паробродите на јаглен ги заменија едрилиците. Првично се користел за пресметување на товарот што може да го носи бродот без да се загрози просторот за потребниот јаглен, вода и екипаж.
Токму преминот кон фосилни горива во индустријата и транспортот овозможи експлозивниот раст на светската популација во 20 век, како што нè потсетува војната меѓу САД и Иран, што предизвика шок во глобалното снабдување со гориво и со тоа ја загрози светската популација што зависи од него. Земјата денес има проценето население од околу 8,3 милијарди.
„Денешните економии, врз основа на постојан раст, очигледно не ги препознаваат регенеративните граници за одржливо проширување на населението, бидејќи фосилните горива вештачки го компензираат овој дефицит“, се наведува во студијата.
Бредшо и неговиот тим развија проценка на човечкиот капацитет на носивост користејќи еколошки модели на раст за да ги следат промените во големината на населението и стапките на раст во текот на изминатите два века. Научниците прават разлика помеѓу максималниот капацитет на носивост – теоретската, апсолутна граница, без оглед на гладот, болестите и војните што го придружуваат – и оптималниот капацитет на носивост, при кој населението е одржливо со задоволителен минимален животен стандард.
„Земјата не може да го следи нашето темпо на користење на ресурсите. Не може ни да се справи со денешните барања без големи промени, а нашите резултати покажуваат дека ние ставаме поголем товар на планетата отколку што може да поднесе“, вели Бредшо.
Студијата покажа дека до 1950-тите години човечката популација растела со сè побрзо темпо, но во раните 1960-ти, таа стапка на раст почнала да се забавува, дури и кога населението продолжило да се зголемува.
„Оваа промена го означи почетокот на она што го нарекуваме негативна демографска фаза. Ова значи дека повеќе луѓе повеќе не води кон побрз раст. Нашата анализа на оваа фаза покажува дека, ако продолжат сегашните трендови, светската популација веројатно ќе достигне врв помеѓу 11,7 милијарди и 12,4 милијарди луѓе кон крајот на 2060-тите или 2070-тите.“ објаснува Бредшо.
Максималниот проценет капацитет на носивост е околу 12 милијарди луѓе, но тоа е далеку од оптималниот број на сегашните нивоа на потрошувачка. Бредшо и неговиот тим пресметуваат дека оптималната популација е 2,5 милијарди.
Разликата помеѓу оптималниот број од 2,5 милијарди и моменталната популација од 8,3 милијарди помага да се објаснат проблемите со прекумерната потрошувачка со кои се соочува човештвото. На пример, во јануари оваа година ОН прогласи дека светот е во состојба на „банкрот на вода“. Животинските популации исчезнуваат затоа што не можат да се натпреваруваат со нас за ресурси или да ги преживеат нашите апетити.
Користењето фосилни горива за проширување на капацитетот на Земјата на краток рок – на пример, за производство на ѓубриво за земјоделски култури и напојување на нашите бурни животи – очигледно доаѓа со висока цена. Фосилните горива се причина за климатските промени што ги уништуваат екосистемите и природните ресурси низ целиот свет.
Студијата истакнува важен заклучок: Промените во глобалната температурна аномалија, еколошкиот отпечаток и вкупните емисии подобро се објаснуваат со растот на населението отколку со потрошувачката по глава на жител.
„Системите за одржување на животот на планетата се веќе под притисок. Без брзи промени во начинот на кој ја користиме енергијата, земјиштето и храната, милијарди луѓе ќе се соочат со зголемена нестабилност. Нашата студија покажува дека овие ограничувања не се теоретски; тие се случуваат токму сега.“ вели Бредшо.
(Science Alert)
