Иако е познат на пошироката јавност првенствено по старите светилки, волфрамот игра клучна улога во голем број индустрии – од производство на алатки и машини до електроника, муниција и напредни технологии. Неговата цена нагло расте, поттикната од воените настани и ограничувањата за извоз од Кина.
За Европската унија ова е особено чувствителна суровина. Волфрамот е наведен како критична и стратешка суровина во Брисел, а најновото зголемување на цената е дополнително поврзано со геополитички тензии и воени конфликти.
На крајот на март цената на амониум параволфрамот, клучен меѓупроизвод во производството на волфрам, достигна рекордни 3.150 долари за метрички тон на пазарот во Ротердам. Ова претставува зголемување од околу 50 проценти од почетокот на конфликтите поврзани со Иран, споредливо со зголемувањето на цените на нафтата во истиот период, пишуваат германските медиуми.
Волфрамот е исклучително тврд метал, со највисока точка на топење меѓу металите, поради што се користи во муниција што пробива оклоп и компоненти за ракети. За разлика од индустриската употреба, волфрамот не може да се рециклира во воени апликации, што дополнително ја зголемува побарувачката.
Но, зголемувањето на цената започна дури и пред сегашната ескалација. Од крајот на декември цената се зголеми повеќе од трипати, а во споредба со средината на 2025 година, се зголеми повеќе од седумкратно.
Клучниот фактор на страната на понудата е Кина, која доминира во глобалното производство. Според податоците од Геолошкиот завод на САД, Кина минатата година произвела околу 67.000 тони волфрам, што претставува приближно 79 проценти од светското производство.
Дополнителен притисок дојде на почетокот на 2025 година, кога Пекинг воведе нови ограничувања за извоз. Оттогаш извозот е намален за околу 40 проценти, а извозниците мора да добијат одобренија од владата.
Во исто време, производството е под притисок поради понискиот квалитет на рудата и построгите квоти за експлоатација, што дополнително ја ограничува понудата на пазарот.
Намалената понуда доаѓа во време на растечка побарувачка, како во воениот, така и во цивилниот сектор. Волфрамот е клучен за производство на тврди метални компоненти како што се дупчалки, глодалки и влошки за сечење, што го прави неопходен во машинското инженерство и металопреработувачката индустрија.
Ова претставува посебен предизвик за Европа, бидејќи волфрамот се користи во секторите што ја формираат основата на индустриското производство – од машинското инженерство до автомобилската индустрија. Европската унија дополнително го препознава како стратешки важен за авијацијата, вселената и одбраната.
Волфрамот на тој начин се трансформираше од релативно нишна суровина во критичен ресурс, а сегашните геополитички нарушувања дополнително ја истакнуваат ранливоста на европската економија во снабдувањето со клучни суровини.
(Tportal hr)
