Google побара од американските власти дозвола да ослободи до 32 милиони стерилни комарци во државите Калифорнија и Флорида, како дел од амбициозна програма за борба против болестите што се пренесуваат преку инсекти.
Под слоганот „Запрете ги лошите бубачки со добрите“ технолошкиот гигант сака да примени научни и технолошки решенија преку проектот Debug за да го намали бројот на комарци одговорни за пренесување на некои од најсмртоносните болести во светот.
Комарците се сметаат за најопасни животни на планетата бидејќи тие предизвикуваат повеќе човечки смртни случаи секоја година од кој било друг вид. Тие пренесуваат болести како што се денга треска, вирусот Западен Нил, Зика, чикунгуња и маларија.
Агенцијата за заштита на животната средина на САД (EPA) моментално го разгледува барањето на Google за ослободување до 16 милиони стерилни комарци годишно во период од две години во Калифорнија и Флорида.
Конечната одлука за издавање експериментална дозвола ќе се донесе по завршувањето на јавната расправа, која ќе трае до 5 јуни.
Основата на програмата, наречена Debug, е употребата на машки комарци кои не касаат луѓе и не пренесуваат болести.
Истражувачите на Google одгледуваат мажјаци заразени со бактеријата волбахија, која се јавува природно кај многу видови инсекти. Оваа бактерија спречува успешна репродукција со диви женки.
Кога заразен мажјак оплодува женка во дивината, нејзините јајца не се развиваат и од нив не се изведуваат нови комарци.
Според Google, секоја следна генерација станува помала по број, што постепено доведува до намалување на вкупната популација.
„Популацијата се намалува со секоја нова генерација“, се наведува во описот на проектот.
Иако на прв поглед може да изгледа необично што технолошка компанија би одгледувала комарци заразени со бактерии, матичната компанија на Google, Alphabet, инвестира во научни и здравствени проекти со години.
Програмата Debug е создадена во рамките на Verily Health, компанија која се занимава со проекти во областа на здравството, вештачката интелигенција и биотехнологијата.
Verily беше подружница на Alphabet до почетокот на оваа година, но Google целосно го купи проектот Debug во декември 2024 година и го вклучи во своите операции.
Програмата истражува технолошки решенија за контрола на опасни видови комарци речиси една деценија.
Google истакнува дека традиционалните методи честопати имаат ограничен ефект. Прскањето пестициди може да ја оштети животната средина и да стане помалку ефикасно со текот на времето, додека отстранувањето на целата застоена вода погодна за размножување на комарци е практично невозможно.
Пристапот што го користи Google не е нов. Тој се базира на таканаречената техника на стерилен инсект, научен метод што се користи со децении за контрола на разни штетни видови.
Почетната фаза на проектот е фокусирана на видот Aedes aegypti, главен вектор на денга, Зика, жолта треска и чикунгуња.
Научниците и инженерите на Google користат сензори, анализа на податоци и системи за вештачка интелигенција за да развијат автоматизирани капацитети за размножување комарци.
Еден од најголемите предизвици е прецизното разликување на мажјаците од женките со користење на системи за компјутерска визија базирани на вештачка интелигенција, како и ослободување на мажјаците на вистинските локации и во оптимален број.
Проектот го постигна својот најголем успех досега во Сингапур, првиот меѓународен центар за истражување и развој на програмата Debug.
Повикувајќи се на податоци од Националната агенција за животна средина на Сингапур, Google вели дека ослободувањето на милиони мажјаци заразени со бактеријата волбахија довело до намалување на популацијата на видот Aedes aegypti за помеѓу 80 и 90 проценти.
Во исто време, бројот на случаи на денга во областите опфатени со програмата се намалил за повеќе од 70 проценти по шест до дванаесет месеци имплементација.
Google објави во мај дека ги проширува своите операции во Сингапур. Целта на програмата од самиот почеток беше да се подобри производството и ослободувањето на комарци со помош на технологијата и да се прошири програмата на повеќе заедници во Азија, која сочинува околу 70 проценти од глобалниот товар на денга треска, рече раководителот на проектот Линус Апсон.
Резултатите во Сингапур, рече тој, му даваат доверба на тимот за понатамошно проширување на програмата.
(N1)
