Американските метеоролози предупредуваат за силен Ел Нињо кој, според прогнозите, би можел да биде најсилниот досега и дополнително да ги покачи глобалните температури. Феноменот би можел да донесе екстремни временски услови низ целиот свет, а 2027 година би можела да го сруши рекордот поставен во 2024 година и да стане најтоплата година досега.
Американските метеоролози од Националната океанска и атмосферска администрација (NOAA) го најавија враќањето на феноменот на почетокот на летото, предупредувајќи дека би можел да придонесе за рекордни глобални температури. Многу прогнози сугерираат дека сегашниот Ел Нињо би можел да биде најсилниот досега, поради што медиумите, иако не е научен термин, го нарекоа „супер Ел Нињо“.
Ова име се користи кога температурите на површината на морето се зголемуваат за најмалку два степени Целзиусови над долгорочниот просек, што според неодамнешните мерења веќе се случило.
Што е Ел Нињо?
Ел Нињо, што на шпански значи „мало момче“, е термин што се користи за да се опише затоплувањето на површинските води во тропскиот Тихи Океан. Овој природен климатски модел обично се јавува на секои две до седум години и трае неколку месеци, но има моќ да ги наруши временските модели низ целиот свет и да ги покачи глобалните температури.
Името доаѓа од јужноамериканските рибари кои пред векови забележале периодично потопли услови покрај брегот околу Божиќ и го нарекле „Ел Нињо“ во врска со раѓањето на Исус. Во 1980-тите, научниците откриле и спротивен временски модел, кој го нарекле Ла Ниња, што значи „мало девојче“.
За време на Ла Ниња, површинските води во тропскиот Пацифик стануваат невообичаено ладни, а овој феномен може да трае до три години. Претходниот Ел Нињо траел околу 12 месеци, од јуни 2023 до мај 2024 година, и следел по настанот Ла Ниња што траел од крајот на 2020 до почетокот на 2023 година.
Она што го издвојува сегашниот Ел Нињо е неговиот предвиден интензитет. NOAA потврди дека прагот од два степени Целзиусови е надминат и вели дека Ел Нињо се засилува, со повеќе од 90 проценти шанси за многу силен настан во текот на есента и зимата 2026-27 година на северната хемисфера. Агенцијата проценува дека постои 69 проценти шанса за историски настан во текот на сезоната октомври-декември 2026 година што би ја надминал јачината на сите настани на Ел Нињо регистрирани од 1950 година.
Професорот Адам Скејф, раководител на долгорочното предвидување во британската метеоролошка служба, ја истакна сериозноста на ситуацијата: Типичен Ел Нињо предизвикува температурите на површината на морето во екваторијалниот Пацифик да се зголемат за еден до два степени Целзиусови, при што 2 степени се навистина голем настан.
Ако прогнозата е точна – а другите системи покажуваат слични екстреми – тогаш 2026 година далеку ќе го надмине нашето претходно искуство со Ел Нињо и неговите глобални климатски влијанија“, објасни Скејф.
Глобални влијанија и најтоплата година досега
Влијанијата на Ел Нињо се далекусежни и зависат од неговата јачина. Тие вклучуваат ризик од обилни врнежи од дожд, бури, поплави и суши на различни локации низ целиот свет, како и ненадејно зголемување на температурите.
Екстремните временски услови можат да ги уништат приносите од земјоделски култури и цели екосистеми, да предизвикаат здравствени кризи и да предизвикаат големи економски штети. Последниот голем Ел Нињо помогна 2024 година да стане најтоплата година досега во светот. Прогнозите сега сугерираат дека претстојниот настан би можел да постави нов, уште повисок рекорд.
„За време на големите настани на Ел Нињо, значително повеќе топлина се ослободува од океаните во атмосферата, предизвикувајќи зголемување на глобалните просечни температури. Затоа е многу веројатно дека 2027 година ќе ја замени 2024 година како најтопла година досега и ќе биде уште една година што привремено ќе ја надмине границата од 1,5 степени Целзиусови над прединдустриските нивоа“, вели д-р Ник Данстон, истражувач во Метеоролошката служба.
Врската помеѓу климатските промени и Ел Нињо е сè уште предмет на научни истражувања. Иако Ел Нињо е природен циклус, тој сега се одвива на планета која е веќе потопла поради човековите активности. Согорувањето на фосилни горива за енергија и транспорт ги поттикнува климатските промени со заробување на повеќе од сончевата топлина во атмосферата. Ова води до каскадни ефекти како што се топење на ледените покривки, затоплување на океаните и понестабилни временски модели.
Кога Ел Нињо додава дополнителна топлина на веќе затоплувачката планета, ефектите од едниот процес ги засилуваат ефектите од другиот. Д-р Ела Гилберт, климатски научник во Британското антарктичко истражување, рече дека сегашниот Ел Нињо ќе ги „турбополни“ глобалните температури.
„Ако затоплувањето на климата веќе ги прави екстремните настани поверојатни, тогаш Ел Нињо ги прави работите уште полоши“, рече таа. Професорот Стивен Белчер, главен научник во Метеоролошката служба, рече дека природните варијации во климатскиот систем се исто така во игра, додавајќи на стресовите предизвикани од климатските промени. Метеоролозите предупредија дека Велика Британија, по лето исполнето со топлотни бранови и суша, се подготвува за есен и зима со повеќе бури и дождови, директен резултат на овoj „невиден настан“.
(RTS)
Фото – Grant&co
