Додека светот се справува со последиците од климатските промени, африканските земји спроведуваат еден од најамбициозните проекти за обновување на природата некогаш започнати. Позната како „Големиот зелен ѕид“, оваа иницијатива се протега од атлантскиот брег на Сенегал до Џибути на Црвеното Море, покривајќи растојание од приближно 8.000 километри низ појасот Сахел.
Иако името сугерира непрекината линија од дрвја, проектот е многу посложен. Неговата цел оди подалеку од самото садење милиони дрвја; тој има за цел да ги обнови деградираните екосистеми, да го запре ширењето на пустината (дезертификацијата), да го подобри земјоделството и да создаде подобри услови за живот за милионите луѓе што живеат во еден од регионите на планетата најзагрозени од климатските промени.
Проектот беше покренат од Африканската унија во 2007 година како одговор на растечката дезертификација и деградација на земјиштето во Сахел – огромен полусушен регион што ја одвојува пустината Сахара од позелените савани кои се наоѓаат појужно на континентот.
Првично, планот беше да се создаде зелен појас широк околу 15 километри што би се протегал низ целата ширина на Африка. Сепак, научните истражувања покажаа дека таков пристап нема да ги даде најдобрите резултати, па затоа проектот со тек на време прерасна во многу поширока иницијатива за обновување на природата.
Денес, наместо еден единствен, униформен појас од дрвја, проектот опфаќа обновување на шуми, пасишта, мочуришта, земјоделски површини и автохтона вегетација, при што со секоја област се управува во зависност од локалните климатски и природни услови. Со децении Сахел се соочува со долготрајни суши, деградација на земјиштето и сè посериозни последици од климатските промени. Милиони луѓе во регионот зависат од земјоделството и сточарството за својата егзистенција; сепак, како што земјиштето осиромашува, а моделите на врнежи стануваат сè понепредвидливи, приносите од културите опаѓаат, сиромаштијата расте, а безбедноста на храната станува критично прашање.
Напорите за обновување на земјиштето имаат за цел да го подобрат квалитетот на почвата, да го зголемат задржувањето на водата, да ја обноват вегетацијата и да овозможат постабилно производство на храна. Во исто време, се очекува овие иницијативи да ја поттикнат биолошката разновидност и да ги ублажат притисоците што ги принудуваат многу луѓе да ги напуштат своите домови во потрага по подобар живот.
Името „Големиот зелен ѕид“ може да сугерира нешто друго, бидејќи проектот не подразбира една единствена, непрекината линија од дрвја што се протега низ Африка. На некои локации се садат автохтони видови дрвја, додека на други се поттикнува природната обнова на вегетацијата. Земјоделците усвојуваат поодржливи практики за управување со земјиштето, се собираат дождовни води, се обновуваат пасиштата и се подобрува квалитетот на почвата.
Овој пристап овозможува мерките да се прилагодат на специфичните потреби на секоја област, наместо да се применува универзално решение за сите.
Иницијативата „Големиот зелен ѕид“ се вбројува меѓу најамбициозните еколошки цели во светот. До крајот на оваа деценија, целта е:
-да се обноват 100 милиони хектари деградирано земјиште – површина приближно со големина на Египет,
-да се отстранат околу 250 милиони тони јаглерод диоксид од атмосферата,
-да се отворат 10 милиони работни места во зелената економија,
-и да се подобрат условите за живот и безбедноста на храната за милиони жители на Сахел. Во проектот учествуваат повеќе од дваесет африкански земји, со поддршка од меѓународни организации, развојни банки и бројни фондови за заштита на животната средина.
Резултатите се веќе видливи. Иако пред иницијативата претстои уште многу работа, некои земји веќе бележат значителен напредок. Сенегал има засадено милиони дрвја и има обновено огромни површини деградирано земјиште. Етиопија има рехабилитирано милиони хектари преку опсежни програми за ревитализација, додека Нигерија, Нигер и други земји ги проширија практиките за одржливо управување со земјиштето.
Според најновите проценки, досега се обновени околу 30 милиони хектари деградирано земјиште. Сепак, експертите предупредуваат дека за постигнување на сите планирани цели до 2030 година ќе бидат потребни дополнителни финансиски инвестиции, посилна соработка меѓу земјите и поголема безбедносна стабилност во регионите погодени од конфликти.
Обновата на екосистемите носи многу повеќе од само поубав пејзаж. Дрвјата и другата автохтона вегетација спречуваат ерозија на почвата, го подобруваат надополнувањето на подземните води и врзуваат големи количества јаглерод кој инаку би останал во атмосферата. Истовремено, обновените живеалишта овозможуваат враќање на бројни растителни и животински видови, додека поздравата почва им обезбедува на земјоделците повисоки приноси, посигурни услови за испаша на добитокот и постабилни приходи.
Денес „Големиот зелен ѕид“ се смета за една од најголемите иницијативи за обнова на природата во историјата. Неговото значење ги надминува границите на Африка. а искуствата стекнати во Сахел би можеле да послужат како модел за обновување на деградираните подрачја во други сушни региони во светот.
Овој проект покажува дека зачувувањето на природата и економскиот развој не мора да бидат спротивставени цели. Напротив, здравите екосистеми можат истовремено да придонесат за зачувување на животната средина и за подобрување на квалитетот на живот на милиони луѓе.
За разлика од ѕидовите што ги делат нациите, „Големиот зелен ѕид“ на Африка е замислен како жива бариера што повторно ги поврзува природата и луѓето, го враќа животот во исцрпените предели и гради поотпорна иднина соочена со климатските промени.
(Nova.rs)
(фото: Flickr)
