Ново истражување укажува на претходно недоволно истражен механизам преку кој микропластиката може да му наштети на здравјето на луѓето и на животната средина. Научниците открија дека ситните пластични фрагменти во водата можат спонтано да генерираат слободни радикали – високо реактивни молекули способни да ги оштетат клетките.
Микропластиката често се смета за релативно хемиски инертна; сепак, нова студија објавена во списанието Nature ја оспорува оваа претпоставка. Научниците од Универзитетот Колумбија и нивните соработници го проучувале однесувањето на ситните пластични честички во водата и откриле дека тие можат да произведат високо реактивни молекули познати како слободни радикали.
Микропластиката е дефинирана како пластични честички помали од пет милиметри. Иако истражувачите претходно предупредуваа за потенцијалните последици од нивното акумулирање во живите организми, точниот механизам преку кој тие влијаат на здравјето сè уште не е целосно разбран.
Една од предностите на пластиката – и причина за нејзината широка употреба – е нејзината релативна хемиска стабилност под нормални услови. Сепак, како што поголемите парчиња пластика се распаѓаат на сè помали фрагменти, нивната вкупна површина значително се зголемува.
Според новата студија, оваа промена може да биде значајна. Кога се во контакт со вода, микропластичните честички можат спонтано да генерираат слободни радикали – нестабилни, високо реактивни молекули кои можат да учествуваат во хемиски реакции и да ги оштетат биолошките структури. Веи Мин, професор по хемија и биомедицински инженеринг на Универзитетот Колумбија и еден од водечките автори на студијата, објасни дека микропластиката ги менува хемиските својства на околната вода. Резултирачките реактивни радикали би можеле да придонесат за биолошкото оштетување што истражувачите веќе го забележале кај животните – а потенцијално и кај луѓето – објавува Gizmodo.
Со оглед на тоа што човечкото тело е составено во голема мера од вода, истражувачите сметаат дека е можно микропластиката да генерира такви радикали во самото тело. Пијалоците од пластични шишиња би можеле да бидат еден потенцијален извор на изложеност, иако точниот степен на оваа изложеност сè уште треба да се утврди.
Слободните радикали би можеле да помогнат во објаснувањето на одредени промени поврзани со изложеноста на микропластика, вклучувајќи воспалителни процеси, дисфункција на имунолошкиот систем и метаболички промени. Пластиката може да содржи и хемиски соединенија кои имитираат природни хормони или се мешаат во нивната функција. Оваа нова студија истакнува дополнителен потенцијален механизам за штета: не само хемикалиите содржани во пластиката, туку и реактивните молекули што таа може да ги генерира во својата околина.
Сепак, истражувањето сè уште не го покажува нивото на ризик за луѓето во секојдневни услови. Научниците сè уште не ја утврдиле количината на микропластика потребна за зголемување на веројатноста за појава на специфични болести, како ризикот варира врз основа на тоа каде честичките се акумулираат во телото и дали ризикот значително се разликува помеѓу поединците – на пример, во зависност од возраста.
Наодите од истражувањето не докажуваат директна причинско-последична врска помеѓу одредена количина на микропластика и одредена болест кај луѓето; напротив, тие сугерираат дека хемиската активност на микропластиката може да биде позначајна отколку што се претпоставуваше претходно.
Научниците се надеваат дека овие нови сознанија ќе доведат до подобро разбирање на ефектите врз здравјето и животната средина и ќе го поттикнат развојот на процесите на производство на пластика што го намалуваат формирањето на слободни радикали.
(Tportal.hr)
(фото: Pexels/Ewel Z)
