Државите од Персискиот Залив се соочуваат со најголемиот предизвик за безбедноста на храната од глобалната криза со храна во 2008 година, бидејќи конфликтот со Иран ги загрозува пристаништата и го нарушува превозот низ Ормутскиот теснец. Војната повторно ги тестира стратегиите усвоени по 2008 година, кога зголемените цени на храната ги принудија државите од Персискиот Залив да се откажат од скапите програми за зголемување на домашното производство на жито и да се свртат кон увоз, со големи инвестиции во земјоделски проекти во странство.
На пример, Саудиска Арабија започна постепено да го укинува домашното производство на пченица во 2008 година и стана речиси целосно зависна од увозот. Денес, со прекин на глобалниот превоз и затворен воздушен простор во многу земји во регионот, земјите што увезуваат 80 до 90 проценти од нивната храна се соочуваат со потенцијален недостиг и зголемување на цените.
- Повеќе од 70 проценти од прехранбените производи на земјите од Советот за соработка во Заливот (GCC) се увезуваат преку Ормутскиот теснец. Доколку војната продолжи, земјите од Заливот би можеле да се соочат со недостиг, изјави Нил Квилијам од лондонскиот тинк-тенк Chatam House.
Тој предупредува дека земјите во регионот ги диверзифицирале своите добавувачи и обезбедиле залихи за неколку месеци, но дека продолжените прекини би довеле до зголемување на цените и подолго време на испорака.
Аналитичарите истакнуваат дека дури и привремените блокади во Ормутскиот теснец, кои би го пренасочиле товарот од големите кон помалите пристаништа, би можеле да предизвикаат сериозни прекини. Повеќето од клучните пристаништа во Заливот се наоѓаат на рутата што минува низ теснецот. Меѓу нив е и пристаништето Џебел Али во Дубаи, најголемото контејнерско пристаниште во регионот, кое наводно беше погодено од ирански напади оваа недела, со што операциите беа прекинати неколку часа.
„Најголемото непосредно влијание ќе биде блокадата на Џебел Али, која опслужува околу 50 милиони луѓе“, рече Ишан Бану од истражувачката фирма Kpler.
Пристаништата на ОАЕ надвор од теснецот имаат ограничен капацитет. Хорфакан може да се справи со околу пет милиони ТЕУ, а Фуџаира помалку од еден милион, што не е доволно за да го замени капацитетот на Џебел Али или пристаништето Калифа во Абу Даби. Бану предупредува дека Катар, Кувајт, Бахреин и Ирак би биле ефикасно отсечени од директен пристап до морето и би зависеле од копнени патишта преку Саудиска Арабија, што би довело до скапи застои.
Иако тесните грла сè уште не се целосно видливи, властите на ОАЕ тврдат дека стратешките резерви на основни прехранбени производи ги покриваат потребите за четири до шест месеци и ги повикаа граѓаните да пријават неоправдани зголемувања на цените. Вработените во супермаркетите велат дека полиците се претежно полни, но дека некои производи се надополнуваат побавно.
Дубаи привремено ги ублажи ограничувањата за движење на камиони за да го одржи протокот на стоки. Почетокот на иранските напади предизвика паника кај населението, што доведе до зголемено купување и привремено празнење на некои полици.
- Важно е да се напомене дека перцепцијата за ризик игра голема улога. Дури и ако залихите се доволни, брзањето на купувачите кон супермаркетите може да предизвика дополнителна паника – предупреди Квилијам.
Некои граѓани веќе го забележуваат порастот на цените. Во објавите на социјалните медиуми некои купувачи тврдат дека нивните сметки за намирници значително се зголемиле, а особено укажуваат на нагло зголемување на цената на бананите. Експертите објаснуваат дека лесно расипливата храна како што се бананите е особено чувствителна на продолжените транспортни рути. Увозот на вакви производи по воздушен или копнен пат дополнително би ги зголемил трошоците.
Земјите од Заливот инвестираа во модерни силоси во текот на изминатите две децении за складирање на стотици илјади тони стратешки житарки како што се пченица, ориз и масла за јадење. ОАЕ отворија силоси за жито во Фуџаира, на брегот на Индискиот Океан, надвор од Ормутскиот Проток, во 2016 година, со капацитет од околу 300.000 тони. Локацијата беше избрана за да се избегне протокот, со оглед на минатите ирански закани дека ќе го затвори за време на периоди на тензии со Западот.
Сепак, регионалната соработка во рамките на Советот за соработка на земјите од Персискиот Залив останува клучна. Аналитичарите предупредуваат дека ќе биде потребна тесна координација за да се обезбеди сите шест членки на Заливскиот залив, како и Ирак, да избегнат сериозен недостиг на храна доколку конфликтот продолжи.
(Kamatica)
(фото: Pick Pik)
