И покрај глобалните напори за декарбонизација, потрошувачката на чиста енергија продолжува да бележи метеорски раст низ целиот свет. Извештајот на Меѓународната агенција за енергија насловен како „Светски инвестиции во енергија 2026“ (World Energy Investment 2026), објавен во мај оваа година, предвидува дека од 3,4 трилиони долари што светот ќе ги потроши за инвестиции во енергија оваа година, 2,2 трилиони долари ќе одат за чиста енергија, а само 1,2 трилиони долари за фосилни горива.
Ова означува историска промена во потрошувачката на енергија и приоритетите за енергетска безбедност на глобално ниво. Низ целиот свет, енергетските пазари се во состојба на екстремни превирања поради сложени енергетски кризи што доаѓаат од многу различни насоки и причини.
Можеме многу да научиме од фактот дека чистата енергија е поткрепена од загриженоста за енергетската безбедност. Поглед кон тоа каде течат парите јасно покажува дека за глобалните лидери, чистата енергија сега е иднината на безбедноста, прифатливоста и отпорноста. Ова е огромен пресврт од начинот на кој се гледало на енергетската безбедност низ историјата.
Досега, јагленот, нафтата и гасот претставуваа безбедност и сигурност во споредба со големиот експеримент на чиста енергија. Континуираните конфликти во земјите во центарот на глобалните текови на нафта и гас создадоа огромен степен на неизвесност и нестабилност на пазарите на фосилни горива.
Додека поголемиот дел од светот сè уште се бореше да се опорави од шоковите на цените на нафтата и гасот и преобликувањето на синџирите за снабдување со енергија што произлегоа од руската инвазија на Украина во 2022 година, пазарите беа погодени од сосема нов – и многу поекстремен – бран на прекини во снабдувањето со енергија поради војната меѓу САД и Израел во Украина.
Овие конфликти им даваат на чистите енергии клучна предност во однос на енергетската автономија и независност. „Ветерната и сончевата енергија не можат да бидат забранети, блокирани или исклучени од странска сила“, рече Дејвид Фрикман, генерален партнер во групата за ризичен капитал Норскен со седиште во Стокхолм. Секој терават-час од домашното производство на обновлива енергија е терават-час што ниту еден противник не може да го користи како оружје, рече Фрикман.
Таа независност, исто така, им заштедува многу пари на земјите што увезуваат гориво. Меѓународната агенција за енергија проценува дека чистата енергија и ефикасноста им овозможиле на петте најголеми региони увозници на горива во светот да заштедат 260 милијарди долари од избегнатиот увоз на фосилни горива во 2025 година.
Заедно со постојаните прекини во снабдувањето со нафта и гас, постојат и големи прекини на страната на побарувачката. Бумот во вештачката интелигенција предизвикува проекциите за побарувачката на енергија да се искачат на невидени височини, поради што јавниот и приватниот сектор се борат да го зголемат енергетскиот капацитет што е можно побрзо и поевтино. Новообјавеното истражување на ОН покажува дека се очекува потрошувачката на вода и енергија во центрите за податоци целосно да се удвои до крајот на деценијата, што значи дека производството на енергија ќе мора да го одржи истото вртоглаво темпо на раст.
Побарувачката за енергија од центрите за податоци со вештачка интелигенција продолжува да ги движи инвестициите во обновливи извори на енергија, а потрошувачката на електрична енергија во центрите за податоци во САД се предвидува да се зголеми тројно до 2035 година од нивоата во 2024 година. Голем дел од тие инвестиции доаѓаат од земјите во развој на глобалниот југ.
И додека инвеститорите ширум светот вложуваат повеќе пари во чиста енергија од кога било досега, владите продолжуваат да обезбедуваат трилиони долари за да ја поддржат и субвенционираат индустријата за фосилни горива. Но, дури и кога ќе се земат предвид јавните трошоци за фосилни горива, чистата енергија продолжува да биде лидер во бројките за инвестиции. Поентата е јасна: официјално ја напуштаме петро-ерата и влегуваме во ерата на електричната енергија.
(Finacije.hr)
Фото – Wikimedia
