Регионот во кој се наоѓа Хрватска е во средината на глобалната ранг-листа на земји со најбрзо усвојување на алатки за вештачка интелигенција. е еден од заклучоците на истражувањето спроведено од Институтот за економија на вештачката интелигенција, водечки тинк-тенк на Мајкрософт. Организацијата го објави „Извештајот за дифузија на вештачката интелигенција“, кој дава сеопфатен преглед на тоа каде се користи, развива и гради вештачката интелигенција на глобално ниво.
Извештајот дава проценки за усвојувањето на вештачката интелигенција по земји, увид во иновативните центри, трендови поврзани со вештините за вештачка интелигенција и ја истакнува клучната улога на дигиталната инфраструктура во овозможувањето еднаков пристап до вештачката интелигенција. Вештачката интелигенција е новата голема технологија за општа намена и најбрзо растечката технологија во човечката историја. За помалку од три години, повеќе од 1,2 милијарди луѓе користеле алатки за вештачка интелигенција, побрзо од употребата на интернет, персонални компјутери или паметни телефони во минатото.
Сепак, како и со претходните технологии за општа намена, нејзините придобивки не се распределени рамномерно. Употребата на технологијата за вештачка интелигенција на Глобалниот Север е околу двојно поголема отколку на Глобалниот Југ. Без фокусиран напор, тој јаз ќе го одреди тоа кој има корист од вештачката интелигенција со децении.
Брзата дифузија на вештачката интелигенција е водена од три меѓусебно поврзани сили: градителите на таканаречената гранична компанија – компании кои се истражувачи и креатори на модели што ги поместуваат границите на вештачката интелигенција; градителите на инфраструктура – инженери и институции кои ја зголемуваат иновацијата преку компјутерска моќ, поврзаност и развој на вештини; и корисниците – поединци и организации кои ја применуваат вештачката интелигенција за учење, креирање и решавање проблеми од реалниот свет.
Усвојувањето на вештачката интелигенција технологија расте таму каде што има силни економски основи, а заостанува таму каде што ги нема. Во центарот на тој јаз се клучните темели: електричната енергија што ги напојува уредите и центрите за податоци; центрите за податоци што го формираат ‘рбетот на глобалните мрежи; интернетот што ги поврзува корисниците и овозможува проток на податоци; дигиталните и вештачките вештини што ја отклучуваат можноста за користење и иновации; и јазикот, кој одредува кој може да пристапи до вештачката интелигенција и како таа се развива.
- Земјите во овој регион имаат единствена можност да прескокнат одредени чекори и да влезат во светот на напредните технологии, да учат од поразвиените пазари и да ја претворат различноста во предност. Извештајот покажува стабилен напредок во Бугарија, Словенија, Хрватска и Србија, но за да се искористи целосниот потенцијал, потребни се дополнителни инвестиции во вештачка интелигенција и облачна инфраструктура, развој на дигитални и вештачки вештини и решенија што можат да обезбедат конкурентска предност во глобалната трка со вештачка интелигенција – рече Калин Димчев, менаџер за земјата во Microsoft Adriatic.
Најбрзото усвојување во историјата
Како технологија за општа намена, вештачката интелигенција се потпира на три фундаментални технологии – електрична енергија, поврзување и компјутерска моќ. Нејзиното усвојување е најбрзо таму каде што постојат овие основи, а најбавно таму каде што ги нема. Речиси четири милијарди луѓе – половина од светот – сè уште немаат основни услови за користење на вештачка интелигенција.
Усвојувањето на вештачката интелигенција на Глобалниот Север е двојно поголемо отколку на Глобалниот Југ, а јазот нагло се проширува во земјите со БДП по глава на жител помал од 20.000 долари. Во некои земји од Глобалниот Север, повеќе од половина од населението на работоспособна возраст користи вештачка интелигенција, додека во делови од подсахарска Африка и Азија, некои од најмалку развиените земји имаат стапки на усвојување под 10 проценти.
Прашањето на јазикот е исто така важно за усвојувањето. На пример, земјите каде што доминираат јазиците и имаат малку достапни ресурси – како Малави или Лаос – бележат пониска стапка на усвојување на вештачката интелигенција, дури и по прилагодувањето за БДП и пристапот до интернет. ОАЕ (59,4%), Сингапур (58,6%), Норвешка (45,3%) и Ирска (41,7%) се предводници во усвојувањето на вештачката интелигенција, благодарение на силниот пристап кон технологијата, образованието и координираните политики.
Во Јадранскиот регион, сведоци сме на умерена употреба на технологијата за вештачка интелигенција. Бугарија има стапка на усвојување од 25,4%, Словенија 24,6%, Хрватска 21,8% и Србија 19,7%. Земјите од регионот се наоѓаат во средината на глобалната дифузија на вештачката интелигенција. Од перспектива на таканаречените градители на гранични компании, бројот на модели на вештачка интелигенција продолжува да расте, додека разликата во перформансите се намалува. САД водат со OpenAI GPT-5, а Кина заостанува помалку од шест месеци. Само седум земји – САД, Кина, Франција, Јужна Кореја, Обединетото Кралство, Канада и Израел – се меѓу првите 200 модели, а разликата помеѓу првата земја на листата (САД) и последната од нив (Израел) сега е само 11 месеци. Од перспектива на градителите на инфраструктура, САД и Кина заедно имаат 86% од глобалниот капацитет на центри за податоци, што покажува колку останува концентрирана основата на вештачката интелигенција.
Забрзување на усвојувањето
- Продолжуваме да ги поддржуваме Хрватска, Србија, Словенија, Бугарија и сите други земји во Јадранскиот регион во намалувањето на јазот во вештачката интелигенција, преку сеопфатен пристап. Тие вклучуваат иницијативи како што се AI Skills Navigator, LinkedIn Learning , програмата на Microsoft for Startups, демократизирање на пристапот до вештачка интелигенција преку алатки како што е бесплатниот Copilot Chat и обезбедување безбедна, сигурна и одговорна употреба на вештачката интелигенција преку нашите решенија за сајбер безбедност. Со комбинирање на супериорно технолошко знаење, регионално и глобално искуство и силна мрежа на партнери, можеме да го забрзаме усвојувањето и да создадеме опипливи резултати – вели Калин Димчев.
- Како што нагласува Димчев, премостувањето на тој јаз бара заедничка посветеност од јавниот и приватниот сектор за да се направи вештачката интелигенција навистина инклузивна за секоја заедница. Затворањето на јазот во усвојувањето на вештачката интелигенција ќе бара координирани напори во инфраструктурата, вештините и достапноста на јазикот.
Извор – Lidermedia
Фото – Bursting silver
