Цените на енергијата во домаќинствата низ Европа, кои нагло се зголемија по руската инвазија на Украина во 2022 година, оттогаш се стабилизираа, но сè уште се значително над нивоата пред кризата
Трошоците за енергија особено ги погодуваат домаќинствата со пониски приходи, а според Евростат, просечното домаќинство во Европската унија троши околу 4,6% од вкупниот буџет на електрична енергија, гас и други горива.
Најновите податоци од Индексот на цени на енергијата во домаќинствата (HEPI) покажуваат огромни разлики меѓу европските метрополи кога станува збор за цените на електричната енергија и природниот гас.
На почетокот на јануари 2026 година цената на електричната енергија за домаќинствата се движеше од само 8,8 евроценти за киловат-час во Киев до дури 38,5 центи во Берн, додека просечната цена во ЕУ беше 25,8 центи за kWh.
Меѓу најскапите градови, покрај Берн, се издвојуваат Берлин, Брисел, Даблин, Лондон и Прага, додека најниските цени се забележани во Будимпешта, Подгорица и Белград, заедно со Киев, според Index.hr.
Општо земено, електричната енергија е поевтина во главните градови на Централна и Источна Европа, додека градовите на најголемите западноевропски економии се претежно над просекот на ЕУ. Разликите се под влијание на бројни фактори, како што се енергетскиот микс, стратегиите за набавка на добавувачи, субвенциите, даноците и трошоците за дистрибуција.
Меѓутоа, кога цените се прилагодуваат на стандардот на куповна моќ, сликата значително се менува. Овој индикатор ги отстранува разликите во општото ниво на цени и го покажува вистинскиот товар врз граѓаните. Така, опсегот на цените на електричната енергија се движи од 10,9 во Осло до дури 49 во Букурешт, така што номинално најскапиот Берн паѓа на само 22-ро место, додека Букурешт излегува на врвот во однос на реалните трошоци за домаќинствата.
Ова сугерира дека додека номиналните цени се пониски во многу источноевропски градови, пониската куповна моќ ја прави електричната енергија поголем финансиски товар, додека западните и северните градови стануваат релативно попристапни кога се земаат предвид приходите.
Разликите се уште поизразени кај природниот гас. Во јануари 2026 година цените се движеа од 1,6 центи за kWh во Киев до дури 35 центи во Стокхолм, што е повеќе од 13 пати поскапо отколку во Будимпешта, каде што гасот чини 2,6 центи. Веднаш зад Стокхолм се Амстердам, Берн и Рим, а експертите ги припишуваат високите цени во шведската престолнина на спецификите на локалниот пазар и малиот број домаќинства поврзани со гасоводната мрежа.
Кога гасот се прилагодува и според куповната моќ, Стокхолм останува најскап, потврдувајќи дека номиналните цени честопати не го одразуваат вистинскиот финансиски товар. Градовите со пониски цени честопати се искачуваат на врвот на листата на најскапи кога се земаат предвид платите на граѓаните, додека побогатите западни престолнини се чини дека се попристапни отколку што изгледаат на прв поглед.
(Index.hr)
