Во градовите во северна Финска, како што е Оулу, родителите сè уште практикуваат нешто што многумина го сметаат за неверојатно – ги оставаат своите деца да дремат надвор во колички дури и во зима, на температури под нулата.
Иако може да изгледа како етнографски куриозитет, оваа вообичаена практика има традиција од 100 години и всушност е предмет на научни истражувања.
Една од најобемните студии за овој феномен ја спроведе водечкиот образовен експерт на Медицинскиот факултет на Универзитетот во Оулу, Марјо Турула, како дел од нејзината докторска дисертација. Целта на нејзината работа била да ја разбере и да ја опише практиката на децата што спијат надвор во контекст на долгите и студени зимски денови во северна Финска, како и да истражи како таквото спиење влијае на физичките параметри на детето, како што се температурата на кожата и времетраењето на спиењето.
Студијата, која користела комбинација од методи – анкета на родители, мерење на телесната температура на бебето и набљудување на условите на животната средина – покажала дека практиката е широко распространета кај семејствата со деца под две години. Родителите практикувле спиење надвор секој ден, често еднаш дневно, и во различни временски услови.
Според студијата, оваа практика не е само необична навика, туку културно вкоренета рутина, прифатена и пренесувана од генерација на генерација. Родителите воопшто не ја доживуваат дремката надвор како исклучок, туку како нешто нормално и честопати корисно за дневниот ритам на семејството.
Студијата истакнува дека клучните фактори за безбедно спиење надвор се соодветната облека, надзорот од возрасни и адаптацијата кон условите на животната средина. Авторите истакнуваат дека се пријавени и ситуации во кои децата имале црвени образи или ладни делови од телото, што нè потсетува дека практиката бара одговорно однесување и внимание на безбедносните аспекти.
Турула советува времето што мало дете го поминува надвор да биде ограничено на три часа. За време на дневниот сон детето треба редовно да се проверува.
Таа ги истражувала ставовите на родителите кон децата што спијат надвор во текот на зимскиот период. Таа не коментира за случајот Пихајоки, но зборува за спиењето во колички воопшто, врз основа на нејзиното истражување и сопствените набљудувања.
Турула наведува дека спиењето на децата надвор е вековна практика во грижата за децата во Финска. Според неа, спиењето во колички е сè уште вообичаено и родителите сè уште ги заспиваат своите деца надвор денес. Секако, постојат индивидуални разлики и отстапувања.
„Доколку немаше добри искуства и ако не се сметаше за здраво за детето, оваа традиција веројатно одамна ќе изумреше. Со други зборови, ставањето и спиењето во колички е сè уште присутно во нашата земја“, вели Турула.
Честопати, децата кои спијат надвор во колички имаат речиси три пати подолги периоди на спиење од децата кои спијат внатре.
„Сепак, треба да се има предвид дека времето поминато во спиење надвор може да се ограничи на три часа. Не би било препорачливо детето да спие надвор повеќе од три часа“, нагласува таа.
На пример, во количката може да се инсталира аларм за бебиња, но за тоа сепак е потребен надзор од возрасни. Препорачливо е повремено да се оди и да се проверува детето за да се осигура дека сè е во ред.
Според Турула, традиционално било вообичаено да се проверува вратот на детето за да се процени дали условите се соодветни. Сепак, ова не е толку сигурно како, на пример, проверката на рацете.
Облеката и опремата значително се развиле во текот на децениите. Денес, околината мора да се земе предвид на поинаков начин. Според Турула, родителите генерално добро знаат каде и како да обезбедат тивко и безбедно место за спиење надвор.
Работи на кои треба да се обрне внимание може да бидат условите на животната средина, како што се минувачите и животните, како и промените во временските услови. Кога сонцето почнува да свети директно во количката или кога насоката на ветерот се менува. Дали врне снег на покривот, дали е премногу ладно во текот на денот или квалитетот на воздухот е лош итн.
Општо земено, според Турула, заспивањето на детето и спиењето во количка сè уште може да се смета за безбедно, ако се земат предвид различни фактори на ризик и безбедност.
Заспивањето на детето надвор треба да се започне постепено, преку навикнување. Времетраењето на дневниот сон може да се продолжи и преку искуство.
„Родителите стекнуваат сигурност во врска со спиењето надвор преку искуство за тоа која облека и опрема се соодветни за нивното дете на одредени температури. Исто така, постојат традиционални знаења, како и совети од центри за советување за родители. Одите со нив чекор по чекор. Со мало дете, напредувате постепено, одвојувајќи време да поминете време надвор. Како и со другите работи: преку навикнување и учење.“ вели Марула.
(N1)
(фото: Pexels)
