Глобалната енергетска криза предизвикана од војната во Иран е еднаква на комбинираната сила на двата нафтени шокови од 1970-тите години и последиците од руската инвазија на Украина, предупреди шефот на Меѓународната агенција за енергетика (ИЕА).
Фатих Бирол, извршен директор на ИЕА, предупреди дека растечките ефекти би можеле дополнително да се влошат од нарушувањата во „виталните артерии на глобалната економија“, вклучувајќи ги петрохемикалиите, ѓубривата, сулфурот и хелиумот.
Зборувајќи во Националниот прес-клуб на Австралија во Канбера, Бирол рече дека светските лидери првично не ја разбрале правилно длабочината на проблемите на енергетските пазари предизвикани од бомбардирањата на САД и Израел во Иран и затворањето на стратешкиот Ормутски теснец.
Таа ситуација го поттикна неговиот интервентен напад минатата недела, кога ИЕА повика на мерки на страната на побарувачката, како што се зголемување на бројот на вработени кои работат од дома, привремено намалување на ограничувањата на брзината на автопатите и намалување на воздушниот сообраќај.
Тој предупреди дека најмалку 40 енергетски капацитети во регионот на Персискиот Залив се сериозно или многу сериозно оштетени и дека дури и завршувањето на конфликтот нема веднаш да ги обнови енергетските резерви.
Бирол рече дека во двете кризи од 1973 и 1979 година дневно се губеле околу 5 милиони барели нафта. Руската инвазија на Украина во 2022 година отстранила околу 75 милијарди кубни метри гас од меѓународните пазари.
Но, сегашната криза, која започна со бомбардирањето на Техеран од страна на режимот на 28 февруари, веќе губи 11 милиони барели нафта дневно и околу 140 милијарди кубни метри гас. Пред состаноците со австралискиот премиер Ентони Албанезе, Бирол им рече на новинарите: „Оваа криза, во сегашните околности, всушност се две нафтени кризи и гасна криза споени во една“.
Бирол го надгледуваше ослободувањето на 400 милиони барели нафта од стратешките резерви на 11 март, најголемата вонредна мерка во историјата на агенцијата.
На почетокот на 2026 година глобалните пазари на нафта беа презаситени, но нападите врз бродовите во Ормутскиот теснец, низ кој минуваат околу 20 проценти од светските залихи на нафта, предизвикаа недостиг и растечка загриженост низ целиот свет.
Бирол рече дека затворањето на теснецот силно го погоди Азиско-пацифичкиот регион. „Најважното единствено решение за овој проблем е повторно отворање на Ормутскиот теснец“, рече Бирол.
Бирол рече дека разговарал со светските лидери во Азија, Европа и Северна Америка за уште едно можно ослободување на итни залихи на нафта, истакнувајќи дека првичниот потег опфаќал само 20 проценти од вкупните залихи.
„Доколку е потребно, можеме да пуштиме повеќе нафта на пазарот, и сурова и дериватна. Пуштањето во промет на нашите залихи ќе помогне да се смират пазарите, но тоа не е решение. Може само да ја ублажи болката за економијата“, рече тој.
Тој одби да каже што би можело да предизвика ново соопштение. „Ќе ги набљудуваме околностите. Ќе ги анализираме проценките на пазарот и ќе разговараме со нашите земји-членки“, рече тој.
На прашањето дали земјите што заземаат одбранбен став во врска со снабдувањето со гориво се причина за загриженост за глобалната економија, Бирол рече дека ваквите потези се проблем во азиските земји.
Промените во снабдувањето со дизел и гориво за авиони веќе се чувствуваат во Европа, но зголеменото производство на нафта во Канада и Мексико ќе помогне. „Не мислам дека која било земја ќе биде имуна на ефектите од оваа криза ако продолжи во оваа насока, па затоа е потребен глобален напор“, рече тој.
(SEEBiz eu)
