Ново истражување открива милиони резерви на неодимиум и празеодимиум, клучни суровини за енергетската и индустриската транзиција, што би можело да стане одлучувачки фактор во стратешката битка на Европа со Кина и САД.
Новото истражување потврди дека норвешкото наоѓалиште Фенсфелт, богато со клучни ретки елементи како што се неодимиум и празеодимиум, претставува најголем таков ресурс во Европа. Според најновите проценки, резервите на локацијата што се наоѓа на 150 километри југозападно од Осло достигнуваат околу 15,9 милиони тони оксиди на ретки земни елементи, што е за дури 80 проценти повеќе отколку што претходно се претпоставуваше. Ова се метали клучни за производство на перманентни магнети, кои се основа на модерните индустрии, од електрични возила до одбранбени и воздухопловни системи.
И покрај потенцијалот да покрие до 30 проценти од европските потреби, проектот во моментов е во застој. Причините се комбинација од бавни административни процедури, регулаторна несигурност и високи финансиски ризици на пазар доминиран од Кина.
Европската зависност од увоз е особено изразена во случајот со трајните магнети, каде што Кина покрива дури 98 проценти од побарувачката. Таа ранливост стана јасна во 2025 година, кога Пекинг привремено го ограничи извозот и предизвика прекини во синџирите на снабдување. Во овој контекст, Фенсфелт се појавува како стратешки проект што би можел да ја редефинира безбедноста на европската суровина.
Иако локацијата има технички предности бидејќи се наоѓа во карбонатната карпа на древен вулкан, што го олеснува екстракцијата на метали, институционалните пречки сè уште доминираат. Во Европа, потребни се околу 20 години во просек за еден рударски проект да стане оперативен. Компанијата Rare Earths Norway планира да започне со производство пред 2035 година, но без посилна политичка и финансиска поддршка, тој рок останува под знак прашалник, пишува Le Monde.
Дополнителен предизвик е еколошкиот аспект. На локацијата се идентификувани 78 загрозени растителни и животински видови, што отвора врата за правни спорови и потенцијални одложувања. Во исто време, локалните власти се соочуваат со ограничени капацитети за проценка на влијанието, додека еколошките организации бараат подетални анализи и разгледување на алтернативни решенија.
За разлика од Европа, конкурентите веќе активно интервенираат. Соединетите Американски Држави влеваат милијарди долари во секторот и им нудат на инвеститорите безбедносни механизми како што се гаранции за куповна цена, додека Кина систематски ја субвенционира индустријата со децении и ја задржува можноста брзо да ги намалува цените за да ја елиминира конкуренцијата.
Во такви услови, Фенсфелт станува повеќе од рударски проект, тој е тест за европската индустриска политика. Без забрзување на процедурите и воведување финансиски инструменти за намалување на ризиците, Европа ризикува да ја пропушти можноста да обезбеди сопствен извор на клучни суровини и да ја намали својата стратешка зависност од глобалните сили.
(Dnevnik.hr)
Фото – Flickr
