Светската банка ја намали прогнозата за глобалниот економски раст и предупреди дека светската економија би можела да го забележи најслабиот резултат од пандемијата на коронавирусот оваа година.
Според новата проценка, глобалниот бруто домашен производ ќе порасне за 2,5 проценти во 2026 година, што е за 0,1 процентен поен помалку од претходната прогноза и далеку под растот од 2,9 проценти постигнат минатата година. Мало закрепнување се очекува само во следните две години, кога глобалниот раст треба да достигне 2,8 проценти.
Светската банка предупредува дека прогнозите се намалени за две третини од земјите, што покажува дека забавувањето не е изолиран проблем на поединечните економии, туку поширок глобален тренд.
Енергетиката, инфлацијата и војната на Блискиот Исток најголемиот удар врз растот
Главниот притисок врз светската економија доаѓа од високите цени на енергијата, новите инфлаторни шокови и зголемените трошоци за задолжување. Војната на Блискиот Исток дополнително ги дестабилизира енергетските пазари, особено поради прекините во снабдувањето со нафта и можните проблеми во транспортот преку Ормутскиот теснец, една од најважните точки за глобалната трговија со енергија.
Во извештајот се наведува дека просечната цена на суровата нафта Брент оваа година би можела да изнесува 94 долари за барел, што е за 36 проценти повисока од минатата година, под претпоставка дека најтешките нарушувања ќе се намалат во текот на јули.
Поскапата енергија автоматски ги зголемува трошоците за транспорт, производство и храна, па затоа Светската банка очекува глобалната инфлација да се зголеми на четири проценти оваа година, по 3,3 проценти во 2025 година.
Цените на ѓубривата, за кои се очекува значително да пораснат, претставуваат дополнителен ризик. Ова би можело да се прелее врз цените на храната, особено во посиромашните и зависните од увоз земји.
Земјите во развој повторно се под најголем притисок
Прогнозите за земјите во развој се особено загрижувачки. Според Светската банка, нивниот раст треба да забави од 4,4 проценти во 2025 година на само 3,6 проценти во 2026 година, пред очекуваното закрепнување на 4,2 проценти во 2027 година.
Послабиот раст исто така значи дека животниот стандард на земјите во развој се приближува побавно кон стандардот на развиените економии. Светската банка предупредува дека, со исклучок на Кина и Индија, приходот по глава на жител во земјите во развој практично ќе стагнира во однос на развиениот свет до 2028 година, што значи дека процесот на конвергенција ќе биде речиси запрен во текот на целата деценија.
Најголемо влијание се очекува во земјите од Заливот, кои се директно погодени од кризата. Нивниот раст би можел да се намали од 3,9 проценти во 2025 година на речиси нула во 2026 година. Закрепнување се очекува дури во 2027 и 2028 година, кога растот би можел повторно да достигне околу пет проценти, доколку се нормализираат трговијата, енергетските текови и инвестициите во реконструкцијата.
Црно сценарио: Раст од само 1,3 проценти
Светската банка предупредува дека ризиците се уште се исклучително високи. Доколку прекините во снабдувањето со енергија се посериозни отколку што се претпоставува во моментов и се прелеат на финансиските пазари, глобалниот раст би можел да падне на само 1,3 проценти во 2026 година.
Во такво сценарио, инфлацијата би можела да се искачи на 4,4 проценти, што би ги ставило централните банки во многу незгодна позиција: од една страна, тие би морале да ги контролираат цените, а од друга страна, да не го задушуваат веќе слабиот економски раст.
За граѓаните и економијата, ова би значело подолг период на скапи кредити, поскапа енергија, повнимателни инвестиции и побавен раст на стандардите.
Пораката на Светската банка е јасна: глобалната економија влегува во чувствителна фаза во која многу ќе зависи од стабилизацијата на енергетските пазари, смирувањето на геополитичките тензии и способноста на земјите да ги заштитат најранливите граѓани без дополнително да ги загрозат јавните финансии.
Фото -0 Wikimedia
