Научници од Универзитетот Јужен Илиноис создадоа протеински колачиња од ПЕТ пластика и земјоделски отпад. Технологијата се развива и за идните вселенски мисии. Звучи како лоша идеја за десерт, но научниците всушност создадоа колачиња чии почетни состојки беа пластика од фрлени ПЕТ шишиња. Тимот на Универзитетот Јужен Илиноис Карбондејл разви процес кој ги претвора пластичниот отпад и растителните остатоци во протеини, масти и други состојки, кои потоа се печатат 3Д во мали колачиња наречени µBites.
Важно е, сепак, дека ова не се колачиња направени со мелење пластика и директно додавање во тестото. Научниците тврдат дека ПЕТ прво се разградува хемиски, а потоа микроорганизмите ги користат неговите составни молекули за да создадат сосема нови биолошки материјали.
ПЕТ, или полиетилен терефталат, е еден од најчесто користените материјали за шишиња за вода и сок. Неговиот проблем е што е многу отпорен и тешко се разградува природно.
Тимот, предводен од микробиологот Лахиру Џајакоди, користи процес наречен оксидативно хидротермално растворање. Пластиката се третира со вода и кислород на висока температура и притисок, разградувајќи ги сложените молекули на помали единици што микроорганизмите можат да ги користат.
Тука влегуваат генетски модифицираните соеви на квасец. Тие користат молекули од ПЕТ и земјоделски отпад како суровини, а потоа ги претвораат во протеини, масти, киселини, витамини и други корисни молекули. Конечната смеса се комбинира со влакна, скроб и засладувач, а потоа поминува низ 3Д печатач кој прави колачиња во облик на грчката буква µ. Оттука и името µBites или „микро залчиња“.
Тимот користел и друг вид квасец за да произведе соединение со вкус на ванила од растителна биомаса.
Оваа технологија не е родена само од желба да се направи најчудното колаче во светот. Проектот е развиен како дел од програмата Deep Space Food Challenge, програма што бара нови начини за производство на храна за долготрајни вселенски мисии.
На пример, за мисија на Марс астронаутите би морале да носат огромна количина храна или да произведат дел од ресурсите што им се потребни по патот. Патувањето до Марс и назад би можело да трае со години, па затоа концептот на затворен систем во кој отпадот се претвора во нови корисни материјали станува многу поинтересен.
Во таква средина пластиката повеќе не е само отпад. Таа е извор на јаглерод што потенцијално може да се користи повторно.
Истата логика би можела да се примени на подморници, оддалечени истражувачки станици или области погодени од катастрофи каде што ресурсите се ограничени.
Иако концептот звучи како елегантно решение за два големи проблеми, пластиката и производството на храна, тој не треба да се претставува како начин да почнеме да јадеме отпад во скоро време.
(Benchmark)
(фото: Chat GPT)
