Глобалните пазари на капитал сè повеќе се обликуваат од мал број гиганти од вештачката интелигенција, чија вредност порасна до речиси незамисливи размери. Технолошкиот сектор особено се издвојува, предводен од компаниите во центарот на развојот на вештачката интелигенција, чиповите, облаците и новата дигитална инфраструктура.
Таканаречената група „Величествени седум“ денес сочинува околу 35% од вкупната вредност на индексот S&P 500, додека само пред десет години нивниот удел беше 12,5%. Оваа концентрација на пазарна моќ покажува како неколку од најголемите компании станаа клучни за движењето на цели берзи, според истражувањето на Best Brokers.
Во исто време, овие компании го водат најголемиот инвестициски бран во историјата на вештачката интелигенција – инвестирајќи стотици милијарди долари во центри за податоци, напредни процесори, облачна инфраструктура и технологии од следната генерација.
Анализата на BestBrokers, во која беа вклучени најголемите компании во светот, покажува дека денес има 97 мега-компании со пазарна капитализација што надминува 200 милијарди долари.
Иако технолошките компании сочинуваат околу 40% од сите компании со мега капитализација, нивното влијание е многу поголемо кога се гледа во однос на вкупната вредност. Заедно тие вредат околу 38,6 трилиони долари, што значи дека приближно шест од секои десет долари инвестирани во најголемите компании во светот се поврзани со технолошкиот сектор.
Десетте најголеми компании во светот сочинуваат околу 46% од вкупната вредност на сите компании со мега капитализација, со комбинирана пазарна капитализација од околу 29,42 трилиони долари.
Осум од десетте најголеми компании се поврзани со технологијата и заедно претставуваат речиси 39% од вкупната вредност на пазарот со мега капитализација.
На врвот на листата се: Nvidia, Alphabet, Apple и Microsoft. Овие четири американски технолошки компании сега се столбови на глобалната пазарна приказна – благодарение на нивната доминација во вештачката интелигенција, cloud computing, дигиталното рекламирање и потрошувачките екосистеми. Нивните движења сè повеќе влијаат на целиот берзански индекс, бидејќи инвеститорите ги следат нивните резултати како индикатор за пошироката насока на технолошката индустрија.
Надвор од секторот за класична технологија, SpaceX привлече најголемо внимание, станувајќи еден од најголемите играчи на пазарот по рекордната IPO во јуни 2026 година. Компанијата собра 75 милијарди долари преку првична јавна понуда, а проценетата вредност на компанијата по IPO беше околу 1,7 до 1,8 трилиони долари. Акциите на SpaceX оттогаш доживеаа значителна нестабилност – компанијата накратко влезе меѓу петте највредни компании во светот, пред нејзината вредност да се стабилизира.
Интересот на инвеститорите е поврзан со нејзиниот бизнис во вселенската инфраструктура, сателитскиот интернет Starlink, но и потенцијалните проекти поврзани со системи за обработка на вселенски податоци и вештачка интелигенција.
Единствената друга компанија надвор од технологијата меѓу најголемите е Saudi Aramco, најголемиот производител на нафта во светот. Нејзината пазарна вредност е околу 1,8 трилиони долари. Сепак, позицијата на компанијата ослабе во последните години. Во текот на 2022 година Aramco дури и го престигна Apple во одредени периоди и се бореше за титулата највредна компанија во светот, но подоцна вредноста падна од претходните нивоа над 2 трилиони долари. Причините се пониските цени на нафтата, променетите очекувања во врска со побарувачката на енергија и зголемениот интерес на инвеститорите за технолошки и компании за вештачка интелигенција.
Технологијата е доминантен сектор меѓу најголемите компании во светот. Од вкупно 97 компании со мега капитализација, дури 39 припаѓаат на технолошкиот сектор, со вкупна вредност од околу 38,6 трилиони долари. Просечната вредност на технолошка мега-компанија е околу 989,7 милијарди долари, што е највисока меѓу сите сектори.
Поголемиот дел од вредноста доаѓа од компании како што се: Nvidia, Apple, Microsoft, Alphabet, Amazon, TSMC, Broadcom. Сите тие играат клучна улога во развојот на инфраструктурата за вештачка интелигенција – од процесори и чипови до облачни платформи.
Поранешниот термин FAANG (Facebook/Meta, Apple, Amazon, Netflix и Google/Alphabet), кој ја опишуваше доминацијата на големите интернет платформи, сè повеќе отстапува место на нови групирања на вештачката интелигенција. На пазарот се појавуваат нови термини како што се MANGOS, кои поврзуваат компании како што се Meta, Alphabet, Nvidia и SpaceX, како и приватни компании за вештачка интелигенција како што се Anthropic и OpenAI.
Иако овие компании сè уште не се јавно објавени, инвеститорите веќе ги гледаат како дел од пошироката револуција на вештачката интелигенција.
Ниту една компанија не пораснала толку многу како Nvidia во последните три години. Нејзината пазарна капитализација се зголеми за дури 739% од 2023 година, благодарение на доминантната позиција во производството на графички процесори (GPU), кои ги напојуваат најголемите модели на вештачка интелигенција и центри за податоци.
На второ место е Broadcom, чија вредност се зголеми за речиси 586%. Компанијата има корист од развојот на мрежната инфраструктура на вештачката интелигенција, чиповите по нарачка и побарувачката од големите технолошки компании.
Најголемите победници се: Samsung, ТSMC и Alphabet. Сите три компании играат клучна улога во синџирот на вредност на вештачката интелигенција – од производство на напредни чипови до развој на облачни платформи.
Додека технолошките компании бележат силен раст, некои традиционални лидери се соочуваат со притисок. Најголемиот пад меѓу големите компании го забележа луксузниот конгломерат LVMH, чија пазарна вредност се намали за околу 30%. Причината е забавувањето на потрошувачката на луксузни производи, особено на кинескиот пазар, по силниот раст по пандемијата.
Следните исто така паднаа:
Saudi Aramco – поради промени на енергетскиот пазар
UnitedHealth – поради притисоци во здравствениот сектор
Nestlé – поради послаб раст на потрошувачката
Kweichow Moutai – поради послаба кинеска побарувачка
Најголемата промена на светските пазари не е само растот на поединечните компании, туку фактот дека целата економија е сè повеќе поврзана со инфраструктурата на вештачката интелигенција. Центрите за податоци, чиповите, енергетските мрежи и системите за обработка на податоци стануваат клучни инвестициски теми. Компаниите што ја контролираат оваа инфраструктура – од Nvidia и Broadcom до производителите на опрема како ASML – сега ја играат улогата што некогаш ја играа енергетските компании и традиционалните индустриски гиганти.
На тој начин, пазарот е сè повеќе поделен помеѓу оние што ја градат дигиталната иднина и оние што се обидуваат да се прилагодат на промените што таа ги носи.
(Bizlife)
(фото: MMB Technology)
