За многумина преселувањето во друга земја, наоѓањето работа и градењето нов живот е првиот чекор кон добивање странски пасош. Сепак, колку долго навистина треба да живеете во некоја земја пред да можете да аплицирате за нејзино државјанство? Одговорот зависи од земјата, а разликите се многу поголеми отколку што може да изгледа на прв поглед.
Во некои европски земји барањето може да се поднесе по само пет години легален престој, додека други бараат чекање од осум, девет, па дури и десет години. Постојат и посебни случаи каде што претходниот престој воопшто не е услов.
Повеќето земји бараат познавање на јазикот, доказ за општествена интеграција, соодветен статус на престој и исполнување на други законски услови.
Германија дозволува поднесување барања за државјанство по пет години легален престој. Претходно беше можно овој период да се скрати на три години во случаи на исклучителна интеграција, но оваа опција беше укината во октомври 2025 година, според веб-страницата Europa.eu.
Франција исто така применува општ рок од пет години, покрај проверките за познавање на јазикот и интеграцијата во француското општество. Од јануари 2026 година критериумите за јазикот се дополнително заострени. Холандија и Белгија нудат можност за стекнување државјанство по пет години легален престој, подложно на дополнителни услови кои може да вклучуваат познавање на јазикот, општествена интеграција и економска активност.
Ирска бара вкупно пет години признат престој во рамките на претходните девет години, вклучително и една година континуиран престој непосредно пред поднесувањето на барањето.
Ситуацијата е малку поинаква во Обединетото Кралство. Основниот услов е пет години престој, но стандардната процедура исто така бара поединецот да имал статус на постојан престој најмалку 12 месеци. Следствено, во пракса, правото за поднесување барање често се стекнува по приближно шест години. Посебни правила важат за сопружниците на британските државјани.
Грција има општ услов од седум години легален престој. Во Хрватска се бараат осум години непрекинат пријавен престој, како и одобрен постојан престој и исполнување на други услови.
Норвешка генерално бара осум години престој во рамките на претходните единаесет, иако одредени категории на апликанти може да се квалификуваат и порано.
Значајна промена се случи во Шведска, каде што, почнувајќи од 6 јуни 2026 година, општиот временски период е зголемен од пет на осум години. Истовремено, воведени се построги барања во однос на познавањето на јазикот и општеството, како и финансиската самостојност. (migrationsverket.se)
Финска има општ услов од осум години, иако тој може да се намали на пет во одредени случаи – на пример, за поединци кои ги исполнуваат пропишаните барања за познавање на финскиот или шведскиот јазик.
Во Данска, правилото е уште построго. За добивање државјанство генерално се потребни девет години непрекинат престој, покрај исполнувањето на други критериуми.
Земјите со најдолги стандардни периоди на чекање ги вклучуваат Италија, Шпанија, Австрија и Швајцарија, каде што за многу странци се потребни десет години.
Сепак, постојат значителни разлики. Италија бара десет години за државјани на земји надвор од Европската Унија, додека Шпанија овозможува многу пократок процес – само две години – за државјани на одредени земји од Латинска Америка и неколку други.
Во Швајцарија, десетгодишниот престој мора да биде проследен со соодветна дозвола за постојан престој, а дополнителните услови ги одредуваат кантоните и општините.
Важна промена се случи и во Португалија. Според правилата што стапија на сила во мај 2026 година, за државјаните на Србија кои немаат привилегиран статус потребни се десет години легален престој. За државјаните на земјите-членки на Европската Унија и земјите во кои се зборува португалски, потребниот период изнесува седум години.
Унгарија претставува особено интересен случај, особено за граѓаните на Србија.
Според стандардната процедура за натурализација, потребни се осум години непрекинат престој. Сепак, постои и поедноставена процедура која овозможува добивање државјанство без претходно живеење во Унгарија.
Оваа опција е наменета, меѓу другото, за поединци кои можат да докажат дека некој од нивните предци бил унгарски државјанин.
Ова е особено важно за одредени жители на Војводина чии предци живееле на територии што претходно ѝ припаѓале на Унгарија.
Сепак, често погрешно се тврди дека самото познавање на унгарскиот јазик е доволно за добивање унгарско државјанство.
Познавањето на јазикот е задолжително, но само по себе не е доволно. Барателот мора да исполнува и други услови, првенствено оние поврзани со потеклото или со соодветна семејна врска со унгарски државјанин.
Поедноставена постапка е достапна и за лица кои се во брак со унгарски државјанин најмалку десет години – или најмалку пет години доколку имаат заедничко дете.
Во текот на постапката се проверува познавањето на унгарскиот јазик. Не е задолжително поседување сертификат од конкретен испит по јазик; сепак, лицето мора да биде способно да ги разбере прашањата на службеникот, самостојно да води разговор и да го поднесе своето барање на унгарски јазик.
Барањата може да се поднесат и во унгарските дипломатски или конзуларни претставништва во Србија, придружени со соодветна документација што го докажува потеклото или друга основа за стекнување државјанство.
(Nova.rs)
(фото: Pexels/Ethan Wilkonson)
