Минатата година Меѓународната федерација за дијабетес (IDF) официјално призна петта форма на дијабетес, по децениски дебати меѓу научниците. Се проценува дека дури 25 милиони луѓе страдаат од дијабетес тип 5 – главно во посиромашните делови на светот – а IDF сега се залага за негово признавање и од страна на други големи здравствени институции, вклучително и Светската здравствена организација (СЗО).
Оваа состојба за првпат била опишана во 1955 година на Јамајка. СЗО накратко ја признала во текот на 1980-тите години, но во 1999 година ја отстранила од својата класификација, бидејќи во тоа време немало доволно докази за таа да се категоризира како посебна форма на дијабетес.
Дијабетесот тип 5 претходно бил познат како дијабетес поврзан со неухранетост. Најчесто се јавува кај млади, неухранети лица, особено во делови од Азија и Африка.
За разлика од дијабетесот тип 1 – каде што имунолошкиот систем ги напаѓа клетките што произведуваат инсулин – и дијабетесот тип 2 – каде што телото станува помалку чувствително на инсулин – проблемот кај дијабетесот тип 5 најверојатно е поврзан со долготрајна неухранетост. Ова може да го наруши развојот на панкреасот и да го намали неговиот капацитет за производство на инсулин.
Истражувањата спроведени во јужна Индија покажаа дека засегнатите лица произведуваат премалку инсулин, но нивните тела сепак остануваат релативно чувствителни на него. Токму тоа е она што ги разликува од повеќето луѓе со дијабетес тип 2.
Ендокринологот Мередит Хокинс со години се залагаше за признавање на оваа форма на болеста. Нејзиното истражување од 2022 година покажа дека засегнатите лица имаат специфичен метаболички профил кој не се вклопува во конвенционалните типови на дијабетес.
Ова е значајно и за лекувањето. Кај некои пациенти со дијабетес тип 5, стандардните дози на инсулин можат да предизвикаат опасен пад на шеќерот во крвта – ризик што е особено изразен во сиромашните области, каде што луѓето немаат редовен пристап до храна, ниту пак до средства за континуирано следење на нивото на гликоза.
„Клучно е да се разбере точниот тип на дијабетес што го има пациентот, за да можеме да обезбедиме соодветен третман“, изјави Крег Бил од Универзитетот во Ексетер. Хокинс предупредува дека отсуството на официјално признавање го попречува дијагностицирањето на состојбата, нејзиното лекување, како и финансирањето на истражувањата. Како резултат на тоа, проценките за бројот на погодени лица остануваат неизвесни, а реалната бројка би можела да биде многу висока.
Минатата година, IDF формираше посебна работна група за дијабетес тип 5, предводена од Хокинс. Нејзиниот мандат опфаќа утврдување јасни критериуми за дијагностика и лекување, создавање меѓународен регистар на пациенти и едукација на здравствените работници.
Некои истражувачи сметаат дека формалното признавање на оваа состојба е одамна задоцнето, додека други укажуваат на тоа дека сè уште постои значителна хетерогеност меѓу пациентите, како и нејаснотии во однос на дијагнозата. Потребни се дополнителни истражувања за да се утврди застапеноста на состојбата и да се дефинира најбезбедниот пристап кон лекувањето.
Овој проблем не е ограничен само на Азија и Африка. Неисхранетост се среќава и во делови од Латинска Америка и Карибите, поради што експертите очекуваат дека случаи на дијабетес тип 5 веројатно ќе бидат откриени и во други региони во светот.
(Index.hr)
(фото: Pexels/AS Photography)
