Кина направи јасна симболична и политичка промена: по повеќе од три децении контрола на населението, вклучително и строга политика за едно дете, сега се префрла на политики што се обидуваат да го поттикнат растот на семејството во услови на длабоко вкоренет демографски пад.
За прв пат по повеќе од 30 години Кина ќе наплаќа данок на додадена вредност (ДДВ) од 13% на кондоми и други контрацептивни производи, кои претходно беа ослободени од оданочување.
Промената е дел од ревидираниот закон за ДДВ што ќе стапи на сила на 1 јануари 2026 година. Даночните ослободувања беа воведени во 1993 година, кога политиките за планирање на семејството беа насочени кон намалување на населението.
Причината за воведување на мерката е тоа што Кина се соочува со долгорочен пад на стапката на наталитет и забрзано стареење на населението. Во 2024 година се родија околу 9,5 милиони бебиња, околу една третина помалку отколку во 2019 година. Во исто време, бројот на смртни случаи го надминува бројот на раѓања, така што вкупното население се намалува најмалку три години.
Владата со години се обидува да ја зголеми стапката на наталитет, укинувајќи го ограничувањето на бројот на деца од едно на две, а потоа на три, како и воведувајќи финансиски и социјални стимулации.
Новата мерка предизвика дебата на социјалните медиуми и во меѓународните медиуми – многумина веруваат дека поскапата контрацепција ќе има маргинален или непредвидлив ефект врз одлуките на паровите за родителството. Некои демографи истакнуваат дека влијанието на таков данок врз реалното зголемување на стапките на наталитет е многу ограничено бидејќи цената на контрацептивните средства воопшто не е главната причина зошто паровите одлучуваат да немаат или да ги прошират своите семејства.
Критичарите, исто така, предупредуваат на можни здравствени и социјални последици, вклучително и потежок пристап до контрацепција и можно зголемување на несаканите бремености или сексуално преносливите инфекции.
Покрај оваа даночна мерка, Пекинг планира и други стимулации: ослободување од трошоците за породување во здравствениот систем, субвенции за грижа за деца, продолжено породилно отсуство и други фискални бенефиции за младите семејства.
Падот на стапката на наталитет станува еден од клучните стратешки предизвици и за Европа и за Азија – со различни пристапи, но слични исходи: помалку раѓања и сè постаро општество. Додека Кина се обидува да влијае на демографските трендови со порестриктивни фискални сигнали, ЕУ се потпира на „помеки“ мерки, но со ограничен успех.
(Kamatica)
