Сè почестите и сериозни суши го преобликуваат Амазон. Дрвјата умираат побрзо, а дождовната шума ја губи својата способност да складира јаглерод, заканувајќи се со уште поголеми климатски промени.
Научниците предупредуваат дека продолжените и подурови суши го туркаат екосистемот на амазонската дождовна шума кон она што го нарекуваат „хипертропска“ состојба, состојба каква што не е видена на Земјата милиони години.
Овие услови во моментов се без преседан, според меѓународниот тим зад студијата објавена во списанието Nature, бидејќи дрвјата се соочуваат со невиден стрес бидејќи нивната способност да апсорбираат јаглерод диоксид се намалува. Податоците, кои опфаќаат повеќе од три децении студии, ги поттикнаа научниците да го измислат терминот „хипертропска“ за да ги опишат овие екстремни промени.
Студијата ги анализираше реакциите нај кутии ДДВта на следниот век.
Кога се случуваат овие топли суши, климата ја поврзуваме со хипертропска шума бидејќи е надвор од границите на она што моментално го сметаме за тропска шума, вели Џеф Чемберс, географ на Универзитетот во Калифорнија, Беркли и главен автор на студијата, во изјава објавена на веб-страницата на универзитетот.
Моделите на авторите покажуваат дека до 2100 година, ваквите топли суши би можеле да се случуваат преку целата година, вклучително и за време на влажната сезона, која трае од декември до мај. Намалената влажност на почвата може да предизвика хидрауличен колапс (прекин на транспортот на вода во дрвјата), каде што воздушните меурчиња го блокираат транспортот на вода, како и гладување на јаглерод, каде што затворените пори во листовите го ограничуваат процесот на фотосинтеза. Теренските мерења потврдуваат дека овие ефекти веќе се случуваат, потенцијално зголемувајќи ја смртноста на дрвјата за дури 55 проценти.
Покажавме дека брзорастечките дрвја со мала густина на дрво се поранливи, умирајќи во поголем број од дрвјата со висока густина на дрво. Ова имплицира дека секундарните шуми може да бидат поранливи на смртност поврзана со суша бидејќи секундарните шуми имаат поголем процент на овие видови дрвја, вели Чемберс.
Студијата, исто така, ги испита сушите од 2015 и 2023 година, обете влошени од топлите настани на Ел Нињо, покажувајќи конзистентни критични прагови на вода (минималните нивоа на влажност на почвата што дрвјата можат да ги издржат пред да доживеат сериозен стрес) на сите локации. Авторите на студијата предвидуваат дека хипертропските шуми веројатно ќе се појават прво во Амазон, потоа во Африка и Азија, потенцијално претворајќи ги таканаречените јаглеродни понори во нови извори на јаглерод.
Сè зависи од тоа што правиме.
(Zimo)
