Цените на храната во Велика Британија растат незапирливо и според најновите истражувања, тие би можеле да бидат во просек за 50 проценти повисоки до ноември отколку што беа на почетокот на кризата со трошоците за живот во 2021 година. Уште позагрижувачка е брзината на овој раст – за само неколку години, цените пораснаа со речиси исто темпо како и во претходните две децении заедно.
Зад овој бран на зголемување на цените стои опасна комбинација од климатски нарушувања и енергетски шокови. Анализата на Одделот за енергетска и климатска интелигенција покажува дека темпото на раст на цените на храната е речиси четирикратно зголемено. Сушите, поплавите и екстремната топлина, заедно со нестабилните цени на нафтата и гасот, го нарушија целиот производствен синџир, од ѓубрива до транспорт, објавува Гардијан.
Последиците се видливи на маса. Фондацијата за храна предупредува дека семејствата со најниски приходи се практично притиснати, бидејќи кога сè друго се зголемува, единствениот трошок што сè уште можат да го намалат е купувањето храна. А тоа значи прескокнување оброци, гладни деца и зголемување на болестите поврзани со лошата исхрана, што на крајот става дополнителен товар врз здравствениот систем и ги остава луѓето без работа.
Кризата, која многумина ја поврзуваат со политичките елити и големите компании, нема да исчезне наскоро. Напротив, се очекува да биде едно од клучните прашања и во 2026 година. Нов притисок доаѓа од глобалната сцена, бидејќи конфликтите на Блискиот Исток дополнително ги зголемуваат цените на енергијата, откако пандемијата и војната во Украина веќе предизвикаа бран на инфлација. Банката на Англија проценува дека инфлацијата на храната би можела да достигне околу седум проценти до крајот на годината, првенствено поради поскапите енергенси, ѓубрива и транспорт.
Бројките се веќе алармантни. Тестенините, замрзнатиот зеленчук, чоколадото и јајцата поскапеа за најмалку 50 проценти во споредба со пред пет години. Говедското месо е поскапо за 64 проценти, додека маслиновото масло е повеќе од двојно поскапено. Сето ова, според истражувачите, покажува колку зависно е производството на храна од нестабилните пазари на енергија и климатските екстреми низ целиот свет.
Во пракса, ова значи дека просечните сметки за храна се зголемиле за околу 605 фунти само во 2022 и 2023 година. И притисокот е несмален, а производи како путер, млеко, говедско месо, чоколадо и кафе, особено погодени од климатските промени, продолжуваат да ги зголемуваат цените. Ова не се само „инфлаторни“ корекции, растот на цените на храната беше побрз од општата инфлација во неколку бранови (особено 2022-2024).
А најнепријатниот дел допрва доаѓа, бидејќи експертите предупредуваат дека инфлацијата би можела дополнително да се забрза. Новиот пораст на цените на нафтата и гасот, под влијание на геополитичките тензии, директно ќе влијае на потрошувачите преку уште поскапи намирници. Покрај тоа, научниците веќе предупредуваат дека 2027 година би можела да биде најжешката година досега, додека климатскиот феномен Ел Нињо (затоплување на површината на Пацификот) повторно се интензивира. Три од историски најлошите приноси во Англија се забележани само во последните пет години.
Дури и кога ќе се земат предвид платите, ситуацијата не изгледа многу подобро. Реално, во однос на платите, храната е за околу 11 проценти поскапа отколку на почетокот на кризата. А кога на тоа ќе се додадат и зголемените трошоци за енергија и вода, станува јасно дека товарот сè повеќе се префрла на домаќинствата и дека речиси и да нема простор за адаптација.
Според податоците од Британската канцеларија за национална статистика (ONS), стандарден бел леб чинел од 0,9 до 1 фунта во 2021 година, а денес цената на истиот производ се движи од 1,4 до 1,6 фунти, што е номинално зголемување на малопродажната цена од 50 до 70 проценти. Млекото чинеше 0,75 фунти пред пет години, а денес чини 1,1 до 1,2 фунти, што е зголемување помеѓу 50 и 60 проценти. Пакување од 12 јајца чинеше околу 1,8 фунти во 2021 година и помеѓу 2,8 и 3,2 фунти денес, што претставува зголемување на цената од 55 до 75 проценти.
(Seebiz)
Фото – Pexels
