Светот влезе во опасна фаза на „глобален банкрот на водата“ што веќе влијае на милијарди луѓе и се заканува да ги дестабилизира општествата, предупредува нов извештај на Обединетите нации. Прекумерната потрошувачка, загадувањето и климатската криза доведоа многу водни системи до точка од која нема враќање, а последиците веќе се чувствуваат преку недостиг, конфликти и масовна миграција.
Главниот автор на извештајот, професор Кавех Мадани, истакна дека многу општества со децении ја користат водата побрзо отколку што може природно да се обнови. Реките, почвата и водоносните слоеви се исцрпени, додека долгорочните резерви во мочуриштата и подземните слоеви се трајно уништени.
„Многу критични водни системи веќе банкротираа и никој не знае кога целиот систем би можел да се сруши“, предупреди Мадани.
Според извештајот, дури 75% од светската популација живее во земји кои се класифицирани како несигурни за вода или критично несигурни за вода. Околу две милијарди луѓе живеат во области каде што земјата тоне поради прекумерна експлоатација на подземните води, што е видливо во градови како Мексико Сити, Џакарта и Техеран. Само во Иран, градот Рафсајан тоне до 30 сантиметри годишно.
Климатската криза дополнително ја влошува ситуацијата со топење на глечерите, кои се клучни природни резервоари на вода. Големите реки, како што се Колорадо во САД и системот Мареј-Дарлинг во Австралија, сè повеќе не стигнуваат до морето, додека половина од најголемите езера во светот се намалија од почетокот на 1990-тите.
Земјоделството, кое троши околу 70 проценти од светските резерви на слатка вода, е во центарот на кризата. Повеќе од половина од глобалната храна се произведува во области каде што водните ресурси се намалуваат или се нестабилни. Градовите низ целиот свет, вклучувајќи ги Кејптаун, Сао Паоло и Ченај, веќе се соочија со сценарија на „нулти ден“, кога резервите на вода за пиење се речиси исцрпени.
Извештајот на ОН повикува на фундаментално „ресетирање“ на начинот на кој се користи и заштитува водата, од намалување на правата за повлекување вода до трансформирање на земјоделството и индустријата преку поефикасно наводнување и помалку расипнички системи. Посебен акцент се става на поддршката на заедниците чиј начин на живот неизбежно ќе мора да се промени.
Заменик-секретарот на ОН, Чилиџи Марвала, предупреди дека банкротот на водата станува моќен двигател на кршливост, раселување и конфликти. „Праведното управување со водите е клучно за зачувување на мирот, стабилноста и социјалната кохезија“, рече таа.
(Klix.ba)
Фото – Freepik
