Вања Јуришиќ и Никола Шпаниќ ја развија технологијата за производство на био-базирана и биоразградлива фолија. Ако ја фрлите пластичната фолија во која сте ја завиткале храната во паркот каде што шетавте додека јадевте, сте ги оставиле зад себе илјадниците години што се потребни за да се распадне. Како да се сведат илјадниците години на недели или дури и денови, откри хрватскиот дуо.
Професорот Вања Јуришиќ од Земјоделскиот факултет на Универзитетот во Загреб и професорот Никола Шпаниќ од Факултетот за шумарство и дрвна технологија ја развија технологијата за производство на биоразградлива, био-базирана фолија.
Нивниот стартап Fibryion развива иновации за пакување храна, првенствено овошје и зеленчук.
„Планот на светот е јасен – зелен, одржлив, биолошки – и токму затоа нивната технологија веќе го привлече вниманието на многу луѓе љубопитни за прехранбената индустрија. И сè започна со читање на научни трудови што беа искористени за подготовка на докторска дисертација. Еден дел од дисертацијата беше во насока на биокомпозитни материјали, и таму се роди основната идеја. После тоа, сè ми „киселеше“ во главата некое време, а потоа дојде поттик од колегата Вања да го трансформирам во она што е денес“, раскажува Шпаниќ за “Пословни дневник“.
Првиот прототип на фолија беше направен во 2021 година, а третиот беше функционализиран во 2023 година. После сè, тие решија да отворат сопствена компанија и да го искористат потенцијалот што го нуди оваа насока.
„Хоризонтите ни ги отвори програмата Nuqleus бидејќи во 2024 година учествувавме во Startup Builder што работи во рамките на Центарот за иновации Никола Тесла во FER, и таму учествувавме на работилници за иновации, интелектуална сопственост, како да добиеме средства за понатамошни чекори… и тогаш решивме да започнеме стартап“, вели Јуришиќ, објаснувајќи дека најголемиот предизвик во целиот процес всушност беше континуираниот развој на самата технологија.
Фибрионскиот биофилм е всушност само целулоза од остатоците од шумска и земјоделска биомаса, па професорот Шпаниќ додава дека во тој процес вистинската поента била да се излезе од воспоставената рамка, со оглед на тоа што сè е веќе познато за целулозата. Тој вели дека некои „утврдени правила морале да се гледаат низ различни очила“. На крајот, создадена е технологија која моментално е во фаза на доказ за концепт, односно е докажана на лабораториско ниво и параметрите ги исполнуваат ограничувањата што филмот мора да ги има. Важно е да е супериорна во однос на она што се нуди на пазарот како конкуренција.
„Во споредба со слични материјали, биофилмот покажува подобри карактеристики. Суровината е целосно независна од чистотата, изворот и потеклото на суровината, таа е подобра од повеќето производи што се моментално на пазарот“, вели Шпаниќ, додавајќи дека PLA е единствената достапна алтернатива. Станува збор за „комерцијално присутен филм чие производство се базира на скроб како суровина, а се добива од растенија што можат да се користат и се користат за човечка исхрана. Затоа, тој е храна и затоа овој филм не е одржлив бидејќи се судира со синџирот на исхрана и тука доаѓа нашата додадена вредност бидејќи нашиот филм го нема тој проблем“.
Кога станува збор за животниот век на фолијата, таа сè уште се тестира, но фактот е дека „може да се проектира разградливоста и времетраењето на материјалот. Она кон што се стремат е биоразградливо пакување за еднократна употреба.
Ако зборуваме за клучните предности во споредба со другите, тој истакнува: „Не навлегуваме во синџирот на исхрана, филмот е одржлив, има и помал јаглероден отпечаток, а што се однесува до својствата, има поголема термичка стабилност и транспарентност. Покрај тоа, можеме да го функционализираме материјалот, што е огромна предност бидејќи можеме да постигнеме дополнителни својства. Ако пакуваме одредена храна, можеме да постигнеме нашата фолија да влијае на трајноста на таа храна, поточно, да го продолжи рокот на траење.“
Кога станува збор за бизнисот, професорот Јуришиќ вели дека бизнис моделот, покрај самата технологија, се однесува и на континуирано подобрување во зависност од потребите на клиентот и производот што се пакува. Во суштина, ова значи дека технологијата е развиена, комерцијалниот производител може да го преземе рецептот и да го користи овој биоматеријал на својата постоечка опрема, односно нема нови капитални трошоци. Дополнително, коосновачите додаваат дека трошоците за производство се пониски во споредба со конкуренцијата бидејќи конкуренцијата е целофан, кој е „регенерирана целулоза, која има висок јаглероден отпечаток, а исто така е и нееколошки производ бидејќи за негово производство се користи јаглерод дисулфид (CS2) и затоа не е одржлива опција на долг рок“.
Постојат многу планови, како и можност за проширување во други индустрии како што се медицинската во форма на никотински фластери, воената индустрија, автомобилската, т.е. безбедносната, електронската индустрија за склопување, а велат дека може да се произведува и прибор за јадење за еднократна употреба во форма на биопластика.
(Poslovni dnevnik)
Фото – ФБ профил на Факултет за Шумарство, Загреб
