Според најновата анализа на Boston Consulting Group (BCG), до 2035 година ќе има најмалку 700.000, а можеби и до три милиони, целосно автономни роботакси во големите градови низ целиот свет, додека на некои пазари цените ќе бидат пониски од цените на услугите за споделено возење и класичните такси услуги.
Експанзијата на роботакси услугите ќе се одвива најбрзо во САД и Кина, според прогнозата на BCG, додека темпото на воведување во Европа ќе биде малку побавно поради фрагментираната регулаторна рамка, но и поради повисоките оперативни трошоци во споредба со САД и Кина.
Според конзервативната проценка од анализата на BCG наречена „Конечно е тука: Еволуцијата на роботакси“, до 2035 година би можело да има 850.000 роботакси во Кина, 350.000 во САД и приближно 120.000 роботакси во Европа.
Секако, ставот на потрошувачот е исто така клучен за експанзијата. Според анкетата на BCG спроведена на повеќе од девет илјади испитаници, во Кина моментално околу 60 проценти од потрошувачите се отворени за роботакси, додека во Соединетите Американски Држави и Европа само 30-35 проценти велат дека би биле подготвени да користат таква услуга.
Безбедност, сигурност и ниски трошоци
Роботаксиите стануваат привлечни и за оние кои помалку се грижат за технолошката новина, а повеќе за безбедноста, сигурноста и ниските трошоци. Поради ова, BCG очекува дека до 2030 година, прифатливоста на роботаксиите од страна на потрошувачите би можела да достигне 60 проценти во САД и да надмине 45 проценти во Европа.
Технологијата навистина премина неколку клучни прагови. Денес, постои јасен пат за намалување на трошоците по километар, во САД на приближно 80 центи, а во Кина на еквивалент од 40 центи по километар.
„Најважната порака од анализата на BCG не е дека автономијата е „решена“, туку дека трката се движи кон полето на оперативни перформанси – колку брзо и колку сигурно можете да влезете во град, да изградите инфраструктура (за полнење, одржување и чистење на возила), да ги задоволите барањата на регулаторот, да го одржите квалитетот на возниот парк, а воедно да ги намалите трошоците по километар. Токму затоа усвојувањето на роботаксиите на пазарот ќе биде еволуција, а не револуција: технологијата ги премина клучните прагови, но условите за експанзија созреваат град по град“, нагласува Борис Гардијан, раководител на проектот во BCG. „Глобално, пионерите во роботакси природно доаѓаат од пазари каде што три работи се поволни: регулаторен систем, високи трошоци за работна сила на возачите (што ја зајакнува економската логика на автоматизацијата) и капитал за повеќегодишни инвестиции. Затоа САД и Кина се во првите бранови, пред Европа. Европа ќе напредува, но фрагментираните правила, построгите безбедносни барања и повисоките оперативни трошоци значат дека успехот ќе се постигне преку внимателно избрани урбани области, постепено воведување и стандардизација на безбедноста. И покрај годините комерцијална работа, дури и во денешните центри за роботски такси како Сан Франциско или Пекинг, уделот на роботските такси во вкупната флота на такси е сè уште помал од еден процент.“
Темпото на воведување, заедно со отвореноста на потрошувачите кон роботакси, ќе биде обликувано од фактори како што се трошоците за влез на пазарот, времето потребно за скалирање и до кој степен овие услуги ќе успеат да земат дел од другите форми на транспорт.
Влегувањето на нови пазари е скапо и одзема многу време. Покрај тоа, постојат сложени регулаторни, оперативни и технолошки предизвици што треба да се надминат. Според проценката на BCG, започнувањето комерцијален бизнис во американски град може да трае до две години и да чини 15-30 милиони американски долари. Дополнително, покривањето на цела голема метрополитенска област со денешната стапка на експанзија може да трае од четири до шест години.
Според консултантската фирма, пазарот на автономни возила доживеа видлива трансформација во последната деценија. Првичниот ентузијазам за роботакси е заменет со разочарување поради практичните тешкотии; неколку клучни компании се повлекоа од пазарот или ја променија својата стратегија. Сепак, неодамна, во неколку големи градови (како што се Сан Франциско, Лос Анџелес и Пекинг) роботските такси се лансирани како комерцијална услуга, што може да му даде на пазарот нов импулс. Особено затоа што опипливите подобрувања во сигурноста, безбедноста и единечните трошоци го вратија оптимизмот.
Каде ќе се појават роботакси?
Според BCG, не сите градови се подеднакво погодни за ширење на роботакси. Таа ќе биде најцврсто воспоставена во економски развиените и технолошки напредни региони, првично во САД и Кина, а потоа постепено и во други делови од светот. Економиите во развој, со послаба инфраструктура и пониски трошоци за работна сила на возачите, веројатно значително ќе заостанат и би можеле да станат привлечни за ширењето на роботските таксија дури по 2040 година.
Се очекуваат и големи регионални разлики во оперативните трошоци. Бизнисот во Европа првично ќе биде поскап отколку во САД, првенствено поради повисоките трошоци за енергија и работна сила за одржување на возниот парк и построгата регулаторна рамка. Во Кина, пак, оперативните трошоци се за 30-50 проценти пониски благодарение на поевтината технологија и пониските трошоци за работна сила.
Роботакси – приватен автомобил – јавен превоз
Според прогнозата на BCG, на долг рок во економски развиените градови, роботските таксија би можеле да заменат 55 – 85 проценти од градските патување. Територијално гледано, во типична, раширена американска урбана агломерација, тие би можеле да покријат околу 20 проценти од вкупната површина.
Поради високите трошоци за паркирање, роботакси е валидна алтернатива на сопствениот личен автомобил, но приватните возила ќе продолжат да играат важна улога во нашите животи. На локации каде што употребата на приватен автомобил не е ограничена со високи такси за застој или зони со ниски емисии, како и високи цени за паркирање, приватните автомобили веројатно ќе продолжат да бидат доминантна форма на транспорт.
Во исто време, поголемите автономни возила, како што се роботизираните автобуси за патување на работа, би можеле да играат особено важна улога во идниот јавен превоз – особено во области со помалку патници, каде што трошоците за возачите на автобуси се непропорционално високи во споредба со бројот на превезени патници. Овие возила можат да го олеснат таканаречениот „прв и последен километар“ до центарот за јавен превоз и да придонесат за фактот дека дури и областите што се помалку покриени денес полесно се вклучуваат во мрежата за јавен превоз.
(Seebiz.eu)
Фото – Wikimedia Commons
