Астрономи открија екстремно бледа галаксија која е речиси невидлива, а откритието би можело да ни помогне подобро да ја разбереме темната материја, една од најмистериозните компоненти на универзумот.
Истражувачите што го користат вселенскиот телескоп Hubble идентификуваа објект наречен Candidate Dark Galaxy-2 (CDG-2) за кој проценуваат дека е составен од најмалку 99,9% темна материја. Доколку дополнителните набљудувања го потврдат откритието, CDG-2 би можела да стане една од галаксиите со најголем процент на темна материја некогаш откриена.
Темната материја сочинува околу пет пати поголема маса во универзумот од обичната материја, која е она што ги сочинува ѕвездите, планетите и сè што гледаме, но е невидлива и никогаш не е директно набљудувана. Научниците заклучуваат за нејзиното постоење врз основа на нејзините гравитациски ефекти врз видливата материја, бидејќи токму темната материја, според сегашните теории, го држи универзумот заедно.
Повеќето галаксии, вклучувајќи го и Млечниот Пат, содржат голем процент на темна материја. Но, во некои случаи односот на темната материја кон обичната материја станува толку силен што галаксијата останува со многу малку ѕвезди, што ја прави да изгледа екстремно бледа. Астрономите ги нарекуваат ваквите објекти галаксии со мала површинска осветленост.
CDG-2, оддалечена околу 300 милиони светлосни години од Земјата, е толку богата со темна материја што би можела да припаѓа на хипотетичка подгрупа на галаксии кои содржат многу малку или воопшто немаат ѕвезди, наречени „темни галаксии“.
„Галаксиите со мала површинска осветленост се многу слаби, но сепак емитуваат малку светлина. Темната галаксија е екстремен случај, во кој практично нема слаба светлина или структура каква што очекуваме од типична галаксија“, рече Даји Ли од Универзитетот во Торонто, главен автор на студијата објавена во The Astrophysical Journal Letters.
Ли објасни дека не постои строга дефиниција за темни галаксии, иако нивното постоење е предвидено со теории за темна материја и космолошки симулации. CDG-2, вели тој, технички е „близу темна галаксија“, но ги поместува границите кон објекти кои се дури и послаби отколку што претходно се сметаше дека е можно.
За да го проучат CDG-2, научниците користеле податоци од вселенскиот телескоп Hubble, вселенската мисија Euclid на Европската вселенска агенција и телескопот Subaru на Хаваи. Клучот бил да се бараат глобуларни јата – густи, сферични грутки од многу стари ѕвезди.
Глобуларните јата остануваат светли дури и кога галаксијата околу нив е многу слаба, а претходните истражувања покажале врска помеѓу нивното постоење и темната материја во галаксиите. Во случајот со CDG-2, научниците забележале четири глобуларни јата во јатото Персеј, еден од најмасивните објекти во универзумот. Тие забележале слаб сјај околу нив што укажува на присуство на галаксија.
Бидејќи CDG-2 има толку малку ѕвезди, научниците заклучуваат дека масата потребна за да ги држи глобуларните јата заедно е обезбедена од темната материја.
Ли објаснува дека поголемите соседни галаксии веројатно ја лишиле галаксијата од водородот што ѝ бил потребен за да формира нови ѕвезди рано во нејзината историја. „Материјалот потребен за продолжување на формирањето на ѕвездите повеќе не бил таму, па затоа речиси ништо не останало освен ореол од темна материја и четири глобуларни јата“, вели тој.
CDG-2 е само 0,005% посветла од Млечниот Пат. Додека вкупната сјајност на Млечниот Пат е околу 20 милијарди пати поголема од онаа на Сонцето, CDG-2 е околу шест милиони пати посветла од Сонцето.
Во големите галаксии со многу ѕвезди и гас, тешко е да се разликува влијанието на обичната материја од влијанието на темната материја. Во екстремно слабите галаксии како оваа, речиси и да нема такво мешање, па затоа својствата на темната материја можат да се изучуваат попрецизно.
За конечно да се потврди дека CDG-2 е навистина темна галаксија, потребно е прецизно да се измери количината на темна материја, што е исклучително предизвикувачко поради нејзината голема оддалеченост. Истражувачите веруваат дека вселенскиот телескоп James Webb би можел да помогне во ова.
(Index.hr)
(фото: Wikipedia)
