Претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, и австралискиот премиер, Ентони Албанезе, вчера потпишаа трговски договор меѓу ЕУ и Австралија, кој ќе ги намали трошоците за европските компании за околу 1 милијарда евра годишно, додека извозот во Австралија би можел да порасне до 33% во текот на следната деценија.
Австралија и Европската унија за договорот преговараа осум години, а со него се отстрануваат царините за речиси сите европски стоки и за речиси целиот извоз на австралиски минерали од ретки земјени материи.
Но, некои австралиски земјоделски производи, како што се говедското и овчо месо, ќе бидат предмет на извозни квоти, а австралиските земјоделци остро го критикуваа договорот, велејќи дека тој овозможува „субстандарден“ пристап до пазарот на ЕУ.
Договорот доаѓа во време кога двете страни ги интензивираа преговорите во контекст на значително повисоките американски царини под администрацијата на Доналд Трамп и растечката загриженост на Западот за доминантната позиција на Кина во снабдувањето со ретки земјени материи и други клучни минерали. Двете страни потпишаа и договор за зајакнување на соработката во безбедноста и одбраната.
„ЕУ и Австралија можеби се географски оддалечени, но на начинот на кој го гледаме светот, тие не би можеле да бидат поблиски. Со овие нови динамични партнерства во безбедноста, одбраната и трговијата, се зближуваме уште повеќе” рече Фон дер Лајен.
Австралискиот премиер на прес-конференција изјави дека договорот ќе донесе околу 10 милијарди австралиски долари (6 милијарди евра) во австралиската економија годишно, додавајќи дека отстранувањето на речиси сите увозни давачки за австралиските ретки минерали во ЕУ ќе помогне во стабилизирањето на глобалните синџири на снабдување.
„Клучно е за Европа и Австралија да го воспостават нашиот однос со Кина како што треба и затоа партнерството за ретки минерали ќе биде клучно за нашиот успех. Не можеме да бидеме премногу зависни од еден снабдувач за толку важен ресурс, и затоа ни се потребни едни на други” изјави Фон дер Лајен пред австралискиот парламент.
Договорот, исто така, сигнализира растечки ангажман на Европа во Индо-пацифичкиот регион, по трговските договори со Индонезија во септември и Индија во јануари. Австралиските царини ќе бидат веднаш укинати за европските вина, пенливите вина, овошјето, зеленчукот и чоколадото, додека сирењата ќе бидат елиминирани во рок од три години.
ЕУ ќе ги укине царините за многу земјоделски производи, но квотите ќе останат за некои клучни извози. За говедското месо, едно од најспорните прашања што ги запре преговорите во 2023 година, ЕУ ќе отвори две квоти во вкупен износ од 30.600 тони, при што околу 55 проценти од обемот ќе влезе без царина.
Според договорот, одредени географски ознаки на ЕУ, како што се Пекорино Романо или Узо, ќе бидат целосно заштитени по релативно краток транзициски период. Сепак, некои производители на производи како што е фета сирењето ќе можат да продолжат да ги користат овие имиња, со јасно наведено потекло на производот.
Австралија, исто така, се согласи да го зголеми прагот на данокот за електрични луксузни возила од ЕУ на 120.000 австралиски долари (72.000 евра), што значи дека околу 75 проценти од таквите возила ќе бидат ослободени од данок.
Трговијата меѓу двете земји е веќе значајна: компаниите од ЕУ извезоа стоки во вредност од 37 милијарди евра во Австралија во 2025 година и услуги во вредност од 28 милијарди евра во 2023 година.
Како блок, ЕУ беше трет најголем трговски партнер на Австралија во 2024 година, како и шести најголем извозен пазар, покажуваат официјалните податоци. Таа беше и втор најголем извор на странски инвестиции во Австралија.
(Forbes.hr)
