Едно од најдобрите места за барање живот надвор од нашиот Сончев систем може практично да биде во нашето космичко соседство. Планета првично откриена во 2024 година што орбитира околу црвена џуџеста ѕвезда наречена GJ 3378 би можела да биде уште послична на Земјата отколку што сугерираа првичните набљудувања.
Светот, наречен GJ 3378b, припаѓа на група планети што ги нарекуваме супер-Земји: поголеми од Земјата, но доволно мали за веројатно да имаат карпест состав сличен на единствената планета во универзумот за која знаеме дека поддржува живот – нашата.
Голем број последователни набљудувања покажаа дека GJ 3378b е сè уште на идеално растојание од својата ѕвезда за да постои течна вода на нејзината површина – првата ставка на списокот на услови за населување – додека во исто време нејзината проценка на масата е ревидирана од 5,3 на само 2,3 земјини маси.
Ова значи дека е многу поверојатно да биде карпеста планета и дека на само 25 светлосни години од Земјата, таа е уште попривлечен кандидат за понатамошни студии насочени кон проценка на погодноста за живот отколку што првично се мислеше.
Всушност, според тим предводен од астрономот Пол Робертсон од Универзитетот во Калифорнија, чија работа беше објавена во The Astrophysical Journal, оваа планета е „меѓу егзопланетите што најмногу личат на Земјата во радиус од 10 парсеци од Сончевиот систем“.
„Оваа планета е навистина возбудлива. Таа е една од нашите најблиски космички соседи. Дваесет и пет светлосни години звучи како далеку, но Млечниот Пат е со пречник од околу 100.000 светлосни години, па од таа перспектива, таа е практично наш прв сосед“, рече Робертсон.
Едно од најголемите прашања во универзумот е дали Земјата е единствената планета способна да поддржува живот? Сè, од типот на ѕвезда околу која орбитира, до распоредот на планетите во својот систем, до тоа дали има тектоника на плочи или атмосфера, ја прави планетата погодна за живот. Некои од овие карактеристики се многу потешки за проучување од другите, но првото нешто што научниците обично го бараат е дека планетата се наоѓа во регион познат како зона погодна за живеење. Ова е растојанието помеѓу егзопланетата и нејзината матична ѕвезда што одредува дали течна вода може да постои на нејзината површина. Ако планетата е премногу блиску до ѕвездата, водата испарува. Ако е премногу далеку, замрзнува.
„Нашето мото е: „Следи ја водата“. Тоа е единственото нешто што му е потребно на секој познат живот на Земјата, па затоа тоа е првото нешто што го бараме кога се обидуваме да најдеме средини што би можеле да поддржат живот“, вели Робертсон.
Следното прашање обично има врска со составот на планетата. Знаеме дека карпестите планети можат да поддржат живот, бидејќи живееме на една од нив. Можно е други видови планети да бидат погодни за живеење, но сè уште не знаеме. Значи, кога станува збор за кандидати, карпестите светови се фаворизирани, додека другите се оставени во категоријата „можеби“.
GJ 3378b го привлече вниманието на планетарните научници кога првичната анализа покажа дека орбитира околу својата ѕвезда за 24,73 дена, што ја става директно во зона погодна за живот. Иако тој период е многу пократок од една Земјина година, црвените џуџиња се многу постудени и потемни од Сонцето, па затоа нивните погодни за живот зони се многу поблиску до нивните ѕвезди.
Сепак, имаше одредена неизвесност во врска со масата на егзопланетата. Прагот од околу пет земјини маси претставува нејасна граница помеѓу два типа планети. Под таа маса планетите имаат поголема веројатност да бидат карпести супер-Земји, додека над таа маса планетите имаат поголема веројатност да бидат мини-Нептун – гасовити светови со густи, магловити атмосфери.
Првичната проценка на масата на GJ 3378b од 5,3 земјини маси паѓаше токму на таа граница, што беше едно од прашањата на кои Робертсон и неговите колеги сакаа да одговорат.
Тие собраа нови набљудувања на ѕвездата користејќи повеќе инструменти на Земјата и во вселената, барајќи екстремно слаби промени во нејзината светлина додека таа малку се ниша под гравитационото влијание на егзопланетата.
„Прецизноста е клучна овде. Кога барате планети со мала маса, секогаш барате многу слаби сигнали. Ако вашите инструменти не се доволно прецизни, едноставно нема да ги најдете“, рече астрономот Мајкл Ендл од Универзитетот во Тексас во Остин.
Овие прецизни мерења им овозможија на истражувачите попрецизно да ја одредат масата и орбитата на планетата GJ 3378b. Се покажа дека нејзината орбита е малку поблиску до ѕвездата отколку што првично се мислеше, па сега ѝ требаат 21,45 дена за да орбитира. Сепак, сè уште е цврсто во зоната погодна за живеење.
„Оваа супер-Земја прима околу 90 проценти од зрачењето што Земјата го прима од Сонцето, па затоа е токму во идеалниот регион“, рече Робертсон.
Новата проценка на масата од 2,3 земјини маси, исто така, ја става во идеалниот опсег за супер-Земји. Сепак, тоа не значи дека GJ 3378b е навистина погодна за живеење.
Секоја течна вода изложена на вакуумот на вселената брзо би испарила со директно претворање во гас, па затоа атмосферата е неопходна за да постои течна вода на површината. Во моментов нема начин да се утврди дали GJ 3378b има атмосфера.
Црвените џуџиња се многу поактивни од Сонцето и често емитуваат моќни пламени и коронални масовни исфрлања што можат да ги соблечат атмосферите на блиските планети.
Сепак, ова истражување го става GJ 3378b меѓу главните кандидати за понатамошни студии за живеење.
„Крајната цел е да се пронајдат биолошки потписи. Навистина сакаме да знаеме: „Дали сме сами во универзумот?“ Сè уште сме во фаза на извидување на нашето космичко соседство, обидувајќи се да пронајдеме планети околу најблиските ѕвезди, бидејќи таму ќе ги најдеме најлесните места за пронаоѓање биолошки потписи. Оваа планета нè доближува до запознавање на сите наши соседи и, на крајот, до откривање кои од нив би можеле да бидат погодни за живеење“, рече Ендл.
Истражувањето е објавено во The Astrophysical Journal.
(021/ScienceAlert)
(фото: Flickr)
