Светските цени на храната би можеле значително да пораснат оваа година. Според Euronews, најголемо зголемување се очекува за пченицата, што би можело да доведе и до повисоки цени на лебот и тестенините. Британската фирма за економски анализи Оксфорд економикс проценува дека глобалните цени на храната ќе се зголемат за 11,8 проценти во 2026 година и за дополнителни 4,8 проценти во 2027 година.
Се очекува житарките, овошјето, зеленчукот и млечните производи најмногу да се зголемат. Екстремните горештини и суши ги уништуваат посевите низ цела Европа, додека земјоделците се соочуваат и со високи цени на енергијата и ѓубривата, кои се дополнително погодени од војните на Блискиот Исток и Украина.
По топлотниот бран што ја погоди Европа, трговeцoт со жито и маслодајни семиња со седиште во Брисел, Коцера, во јули ја намали својата прогноза за производство на житни култури во Европската унија и Обединетото Кралство од 295,5 милиони тони на 286,6 милиони тони. Минатогодишното производство беше околу 310 милиони тони.
Трошоците на земјоделците исто така растат поради прекините во снабдувањето со нафта и други суровини предизвикани од блокадата на Ормутскиот теснец поради војната во Иран.
Глобалните цени на дизелот беа за 36 проценти повисоки во јули отколку една година претходно, делумно поради блокадата на Ормутскиот теснец. Оксфорд економикс очекува цените на ѓубривата да пораснат за 22 проценти оваа година.
Томас Дворжак, виш економист во Оксфорд економикс, верува дека најголемото влијание врз глобалните цени на храната е војната меѓу САД и Иран и нејзиното влијание врз ресурсите потребни за производство, првенствено дизел, природен гас и ѓубрива.
Војната во Украина, исто така, има силно влијание врз пазарот на храна.
„Русија и Украина заедно сочинуваат нешто помалку од 30 проценти од глобалниот извоз на пченица и повеќе од 10 проценти од извозот на пченка“, рече Дворжак.
Нападите врз руските и украинските пристаништа, терминали и бродови, како и прекините во извозот преку Црното и Азовското Море, би можеле да загрозат 86 милиони тони годишен капацитет за извоз на жито. Тоа е речиси 17 проценти од вкупниот глобален извоз на жито.
„Културите – житарици, овошје и зеленчук – како и млечните производи ќе бидат најтешко погодени“, рече Дворжак, додавајќи дека ова се категориите најизложени на суши и високи температури.
„Ова ќе влијае и на цените на преработените производи како што се лебот, сирењето, виното или маслото“, додаде тој.
Месото, од друга страна, треба да биде помалку погодено.
Цените на пченицата во моментов се под најголем притисок бидејќи за нејзиното производство се потребни големи количини ѓубрива. Оксфорд економикс очекува таа да биде за 36 проценти повисока од претходната година во третиот квартал од 2026 година, достигнувајќи околу 4,40 евра за околу 20 килограми.
Пченицата е клучна состојка во голем број производи, вклучувајќи тестенини, бисквити и житарки за појадок.
„За свежата храна, првенствено овошјето и зеленчукот влијанието ќе биде брзо и веројатно видливо во продавниците за два до три месеци. За преработената храна овој процес трае подолго поради времето потребно за берба и преработка. Очекуваме врвот на зголемувањето на цените таму за шест до девет месеци“, објасни Дворжак.
Ова значи дека цените на свежата храна би можеле да почнат да растат посилно веќе во октомври и ноември оваа година. Најголемото зголемување на цените на преработената храна се очекува помеѓу февруари и мај следната година.
(Byka.rs)
(фото: Picryl)
