Цените на недвижностите во Европа продолжија да растат во вториот квартал од 2026 година, иако разликите меѓу пазарите стануваат сè поизразени. Годишниот раст надмина 15% во Португалија и Бугарија, додека цените паднаа во Финска, Луксембург и во Франција.
На ниво на Европската унија цените на станбените имоти беа за 4,7% повисоки во споредба со претходната година, додека инфлацијата во истиот период изнесуваше 3,2%. Ова значи дека цените на недвижностите во ЕУ реално пораснале за 1,5%.
Податоците на Евростат покажуваат дека меѓу 29-те анализирани европски земји, девет забележале двоцифрен раст на цените. Португалија се најде на врвот на листата со зголемување од 16,5%, додека Бугарија забележа раст од 15,5%.
Според Мико Калмет, експерт за пазарот на недвижности од Global Property Guide, побарувачката за имот во Португалија продолжува да ја надминува понудата, особено во Лисабон, Порто и популарните крајбрежни области. Тој растот на цените го припишува на ограничената нова изградба, инвестициите од странски купувачи, побарувачката поттикната од туризмот и постојаниот недостиг на станови.
Во меѓувреме, во Бугарија растот на приходите и платите на домаќинствата, релативно поволното хипотекарно финансирање и интересот за недвижностите како инвестиција го поттикнаа растот на цените. Покрај Португалија и Бугарија, двоцифрен раст беше забележан и во Литванија, Словачка, Хрватска, Шпанија, Романија, Латвија и Унгарија.
Литванија забележа раст од 14,3 отсто, Словачка 13,6 отсто, а Хрватска 12,7 отсто, додека цените во Шпанија и Романија пораснаа за по 12,1 отсто. Растот изнесуваше 11,4 отсто во Латвија и 10,2 отсто во Унгарија.
Данска (9,4 отсто), Словенија (9,1 отсто) и Чешка (8,6 отсто) забележаа раст што се приближуваше кон двоцифрени вредности. Исто така, над просекот на ЕУ – иако со поумерен раст – се најдоа Кипар (7,9 отсто), Малта (6,9 отсто), Полска (6,3 отсто), Ирска (6 отсто), Естонија (5,8 отсто), Австрија (5,1 отсто) и Шведска (4,8 отсто).
Додека повеќето пазари забележаа раст, три земји регистрираа меѓугодишен пад на цените. Цените на недвижностите паднаа за 2,7 отсто во Финска, 2,2 отсто во Луксембург и 0,8 отсто во Франција. Калмет како причини за падот во Финска ги наведува послабиот економски раст, пониската доверба на потрошувачите и долготрајните ефекти од претходниот период на високи каматни стапки.
Во Франција врз цените влијаеја прашањата поврзани со достапноста на становите, релативно слабата побарувачка и ефектот од претходно високите каматни стапки на станбените кредити. Економската неизвесност дополнително ги поттикна некои од потенцијалните купувачи да го одложат купувањето.
Меѓу големите европски економии се издвојува Шпанија, каде што цените пораснаа за 12,1 отсто. Италија забележа раст од 4 отсто – што е под просекот на ЕУ – додека растот во Германија изнесуваше само 0,6 отсто.
Во Германија, според анализата на ING, изработена од Карстен Бржески и Франциска Бил, повторно се чувствува притисокот од повисоките каматни стапки на станбените кредити. Истовремено, се влошува достапноста на становите, а побарувачката за станбени кредити слабее.
Според Калмет, разликите меѓу европските пазари на недвижности првенствено произлегуваат од локалните услови. Клучните фактори вклучуваат недостиг на станови, раст на приходите, услови за кредитирање и демографски трендови.
Таму каде што побарувачката е висока, а новата изградба не успева да го следи темпото на потребите на пазарот, цените имаат тенденција побрзо да растат. Спротивно на тоа, послабиот економски раст, помалата побарувачка од страна на домаќинствата и поголемата чувствителност на купувачите кон трошоците за задолжување може да доведат до забавување или пад на цените.
„Пазарите на недвижности се првенствено локални, иако европските земји делат многу исти економски и монетарни услови“, забележува Калмет.
Номиналниот раст на цените не е единствениот фактор што треба да се земе предвид. Кога ќе се вклучи инфлацијата, цените на недвижностите сепак бележат реален раст во повеќето европски земји. На ниво на ЕУ, при стапка на инфлација од 3,2 отсто, реалниот раст на цените на становите изнесуваше 1,5 отсто.
Во Португалија реалниот раст достигна дури 12,1 отсто, со оглед на тоа што инфлацијата изнесуваше 3,6 отсто. Реален раст поголем од 7 отсто беше забележан и во Словачка, Бугарија, Литванија, Шпанија, Латвија, Данска, Унгарија и Хрватска.
Од друга страна, цените опаднаа во шест земји кога се зема предвид инфлацијата. Најголемиот реален пад беше забележан во Луксембург и изнесуваше 6,4 отсто. Франција забележа реален пад од 3,2 отсто, а Германија од 2 отсто.
Недостигот на станови и континуираната побарувачка би можеле и понатаму да го поттикнуваат растот на цените во некои европски земји. Сепак, очекувањата се разликуваат на различните пазари, а уште една година со двоцифрен раст не се смета за извесна.
Еден од главните извори на неизвесност ќе биде движењето на каматните стапки. Повисоките трошоци за станбени кредити, во комбинација со намалената куповна моќ поради растот на цените на енергенсите, би можеле да ја намалат побарувачката.
За купувачите во Германија, на пример, комбинацијата од повисоки цени на недвижностите, поскапото финансирање и послабата реална куповна моќ претставуваат сè поголем предизвик.
Според тоа, пошироката слика за европскиот пазар покажува дека растот на цените на недвижностите е нерамномерен. Додека некои пазари бележат силен раст поради недостигот на понуда и високата побарувачка, други веќе ги чувствуваат последиците од поскапото финансирање и послабата економска активност.
(Bizlife)
(фото: PExels/Atlantic Ambience)
