Норвешка планира да воведе привремена забрана за паметни очила опремени со камери на јавни места, со цел да се заштити приватноста на граѓаните и да се спречи неовластено снимање; наскоро пред парламентот ќе биде претставен предлог-закон за оваа мерка.
Норвешката влада има намера да предложи привремена забрана за користење на паметни очила со камери во одредени јавни простори. Оваа одлука би можела да постави преседан за остатокот од светот додека тој се соочува со правните предизвици што ги носи новата технологија што се носи на себе (wearable technology).
Целта на мерката е да се заштитат граѓаните од неовластено снимање на јавни места. Забраната би важела за локации каде што луѓето се сметаат за особено ранливи, како што се паркови, плажи, музеи, училишта и теретани. Владата наведува дека приватната употреба на уредите – на пример, во сопствениот дом – би останала дозволена. Се очекува предлогот наскоро да биде претставен пред парламентот, при што привремената мерка треба да обезбеди време за подлабока стручна анализа.
Владејачката партија признава дека за усвојување на законската регулатива е потребна поддршка од опозицијата, но ја нагласува својата желба законот да се донесе што е можно поскоро. Норвешкиот министер за дигитализација, Торгеир Микаелсен, ја истакна клучната важност на заштитата на граѓаните во јавните простори. Тој објасни дека општеството мора да најде начин да се справи со предизвиците што ги носат сосема новите технолошки алатки.
„Загрижен сум поради воведувањето на моќна нова технологија при која луѓето ризикуваат да бидат фотографирани или снимани – вклучително и аудио-снимање – без нивно знаење. Привремената забрана ќе ни даде време за темелна проценка и информирана дискусија. Таа јавна дебата на крајот треба да постави цврста основа за трајна регулатива“, рече Микаелсен.
Компанијата Meta, која стои зад популарните паметни очила Ray-Ban, одговори на загриженоста на јавноста истакнувајќи ги безбедносните карактеристики вградени во нивните уреди. Претставниците на компанијата нагласија дека очилата имаат ЛЕД-светло што трепка за време на снимањето и кое – наводно – не може да се исклучи преку софтвер. За дополнително да ја смири јавноста Меtа тврди дека камерата автоматски се деактивира доколку корисникот се обиде да го покрие индикаторското светло.
Експертите за приватност и бројни организации за човекови права веднаш го поздравија потегот на Норвешка како значаен чекор напред. Тие предупредуваат дека дискретната природа на ваквите уреди создава сериозни проблеми во секојдневниот живот. Минувачите честопати немаат начин да дознаат дали се снимаат, што го оневозможува давањето навремена и информирана согласност.
Проценките покажуваат дека технологијата што се носи на себе (wearable technology) моментално бележи исклучително силен раст на глобалниот пазар. Се очекува до крајот на годината во оптек да има околу дваесет милиони вакви уреди, што врши дополнителен притисок врз законодавците. Со оглед на овие фрапантни бројки, владините институции се принудени брзо да дејствуваат за да ги заштитат основните права на граѓаните.
Потегот на Норвешка доаѓа во време на растечка глобална загриженост, при што бројни организации веќе преземаат конкретни чекори. Во Австралија федералната влада сериозно размислува за целосна забрана на паметните очила во владините канцеларии и на јавните места. Еден холандски синџир на продавници за оптика неодамна ги повлече очилата Meta Ray-Ban од стотици свои продавници поради загриженост за сериозни прекршувања на приватноста на купувачите.
Слични технолошки ограничувања постепено се воведуваат и во други големи земји. На пример, во Обединетото Кралство се воведуваат посебни правила во популарните пабови и кина, додека судскиот систем во Њујорк одлучи целосно да го забрани носењето на вакви уреди во своите објекти. Повеќето надлежни органи се согласуваат дека сегашните правни рамки се едноставно несоодветни за предизвиците што ги носи модерната дигитална ера.
Правните експерти истакнуваат дека самото поседување паметни очила моментално не е незаконско според постоечките прописи. Сепак, снимањето поединци на јавни места без нивна изречна согласност претставува значителен ризик од прекршување на строгите правила за заштита на личните податоци. Следствено, постои силно очекување дека норвешкиот модел – кој комбинира информирана дебата со привремена забрана – би можел да послужи како идеален патоказ за многу други земји ширум светот.
(24 sata)
(фото: Pexels/ Sami Abdullah)
