Меѓународниот монетарен фонд (ММФ) ја намали својата прогноза за растот на светската економија за оваа година поради војната во Иран, додека последиците од тој конфликт и енергетската криза делумно се ублажуваат со развојот на вештачката интелигенција (ВИ) и други технологии.
Во својата ажурирана јулска прогноза (World Economic Outlook, July update), ММФ објави дека очекува глобалната економија да порасне за три проценти во 2026 година, што е пад во споредба со 3,5 проценти минатата година, но и на 3,1 процент, што се очекуваше според претходната прогноза од април.
Поради конфликтот меѓу Иран, Соединетите Американски Држави (САД) и Израел околу Ормутскиот теснец, низ кој поминува една петтина од светската нафта, се очекува цените на горивата да се зголемат за речиси 32 проценти во текот на 2026 година, а глобалните потрошувачки цени како целина ќе се зголемат за 4,7 проценти. Тоа би претставувало раст во споредба со минатогодишните 4,1 проценти и би значело дека двегодишниот напредок во борбата против инфлацијата е застојан.
Во овој поглед, ММФ во својот извештај вели дека „разликата помеѓу вкупната и базната инфлација била поизразена во земјите кои имале поголем неискористен економски капацитет, додека била помала во земјите кои вовеле мерки за ограничување на цените на горивата“.
Повисоките цени на енергијата и зголемувањето на вкупната инфлација поттикнаа зголемување на очекувањата за инфлација за 2026 година во повеќето земји, додека очекувањата за 2027 година се зголемија значително помалку. Сепак, разликите меѓу земјите остануваат големи, а во некои случаи очекувањата на домаќинствата реагираа многу посилно.“
Поголемиот дел од позитивното изненадување во економскиот раст, според јулските прогнози на ММФ, беше концентрирано во мал број економии кои се силно интегрирани во глобалниот вредносен синџир на технолошката индустрија, иако некои од нив беа изложени и на нарушувања на пазарите на стоки предизвикани од војната. Четирите најголеми нето извозници на хардвер за вештачка интелигенција – Тајван, Јужна Кореја, Тајланд и Малезија – постигнаа просечно сезонски прилагодено годишно „изненадување“ во растот од 4,4 процентни поени, додека за остатокот од светот тоа беше -0,3 процентни поени.
Јужна Кореја, и покрај големата зависност од увозот на енергија од Блискиот Исток, забележа раст од 7,5 проценти, повеќе од четири пати повеќе од априлската проекција на ММФ од 1,8 проценти, благодарение првенствено на растечкиот извоз на полупроводници и хардвер за вештачка интелигенција.
Се очекува Кина, втората по големина економија во светот, да порасне за 4,6 проценти оваа година – намалување од 5,0 проценти во 2025 година, но сепак малку побрзо од прогнозата на ММФ во април.
Германија порасна за 1,4 проценти, двојно повеќе од априлската прогноза на ММФ од 0,7 проценти, поттикната првенствено од извозот. Се проценува дека целата еврозона ќе порасне за 0,9 проценти во 2026 година и 1,2 проценти во 2027 година, при што прогнозата за оваа година е намалена поради повисоките цени на енергијата, слабата доверба на потрошувачите и негативниот ефект на пренесување од првиот квартал.
Економскиот раст на Велика Британија се очекува да забави на еден процент во 2026 година, а потоа да се зголеми на 1,3 проценти во 2027 година, како што ќе исчезне енергетскиот шок.
Економијата на САД порасна со годишна стапка од 2,1 процент во првиот квартал од 2026 година, малку побавно од априлската проекција од 2,5 проценти, но со силен придонес од инвестициите во опрема и интелектуална сопственост, како и од закрепнувањето на владините трошоци по завршувањето на затворањето на федералната администрација.
ММФ очекува американската економија, најголемата во светот, да забележи солиден раст од 2,3 проценти оваа година, што е повисоко од 2,1 процент во 2025 година и непроменет од априлската прогноза.
Меѓународниот монетарен фонд проценува дека развиените економии ќе постигнат раст од 1,7 проценти во 2026 година и 1,8 проценти во 2027 година, со значителни разлики меѓу земјите што припаѓаат на оваа статистичка групација.
Во земјите во развој и пазарите во развој, се очекува растот да забави на 3,8 проценти во 2026 година, а потоа да се забрза на 4,5 проценти во 2027 година. Малите островски држави, на пример, ќе се соочат со побавен раст поради повисоките трошоци за енергија, послабиот туризам и пониските дознаки од странство.
Фото – Piqsels
