Европската централна банка (ЕЦБ) ги зголеми каматните стапки на 2,5% и предупреди дека ризикот од повисока инфлација во текот на следната година е зголемен по обновувањето на судирите на Блискиот Исток. Ова се случи во момент кога трошоците за државно задолжување нагло пораснаа поради скокот на цените на нафтата и гасот, предизвикан од најновите напади на САД и Иран врз бродови во Ормутскиот теснец.
Каматната стапка, односно приносот на државниот долг на Обединетото Кралство, во четвртокот достигна највисоко ниво во последните 19 години, додека приносите на американските и европските обврзници исто така пораснаа, следејќи го движењето на цената на нафтата, која достигна 105 долари (78 фунти) за барел.
Инвеститорите очекуваа ЕЦБ да ги зголеми трошоците за задолжување во еврозоната, но беа вознемирени од строгиот („јастребски“) тон на извештајот на централната банка, во кој се предупредуваше на инфлациски притисоци што се акумулираат во многу сектори на економијата.
Зголемувајќи ја својата основна каматна стапка од 2,25% на највисоко ниво од март минатата година, централната банка ја подигна прогнозата за економскиот раст на еврозоната во 2026 година на 0,9%, што е зголемување во однос на 0,8% предвидени во јуни. Сега се очекува инфлацијата годинава да изнесува просечно 3%.
Главниот двигател на растот на цените се трошоците за енергија, кои повторно скокнаа во четвртокот поради зачестените напади на САД и Иран врз бродови што минуваат низ Заливот во текот на оваа недела.
Цената на суровата нафта од типот „брент“ ја надмина границата од 105 долари за барел, пред благо да се спушти на околу 104,5 долари, што претставува дневен пораст од 3,3%. Цените на гасот во Велика Британија се искачија над 203 пени за терм, што е највисоко ниво од декември 2022 година.
Пораснаа и цените на гасот во континентална Европа. Холандската велепродажна цена на гасот – која служи како стандард за ЕУ – за првпат од јануари 2023 година ја надмина границата од 80 евра за мегават-час (MWh). Договорот за испорака во следниот месец се тргува по цена повисока за 3,4%, односно 82,56 евра за MWh.
Централните банки стравуваат дека високите цени на горивата и енергијата ќе доведат до повисоки транспортни трошоци и поскапо греење за деловните и станбените објекти, што пак ќе предизвика општ пораст на инфлацијата.
Претседателката на Европската централна банка (ЕЦБ), Кристин Лагард, изјави: „Сметаме дека инфлацијата ќе трае подолго отколку што очекувавме“, додавајќи дека инфлацијата кај цените на храната, која досега беше ниска и изнесуваше 1,2%, веројатно ќе се зголеми како одговор на повисоките цени на нафтата и гасот.
Таа експлицитно посочи дека цените на гасот би можеле да пораснат поради дополнителни прекини во снабдувањето или поради невообичаено студена зима, во комбинација со ниските нивоа на резерви низ поголемиот дел од регионот.
(The Guardian)
(фото: Wikimedia)
