Мозокот на луѓето кои се глуви уште од раното детство се реорганизира за да ѝ даде предност на периферната визија. Оваа промена се случува изненадувачки рано во визуелниот пат – дури и пред сигналите да стигнат до примарниот визуелен центар. Ова е пример за невропластичност: способноста на мозокот да ги менува своите невронски врски и функции како одговор на различни искуства, состојби или надворешни влијанија.
Нова студија, која користи техники за снимање на мозокот, детално истражи како визуелниот систем се прилагодува кај поединци со тешко оштетување на слухот. Во труд објавен во списанието PNAS тим од психолози и невронаучници од Обединетото Кралство покажа дека мозокот на поединците со оштетен слух посветува релативно поголем дел од раниот визуелен систем на најоддалечените рабови на видното поле. Тие сметаат дека овие ефекти би можеле да бидат клучни за откривање на потенцијални опасности во околината.
„Во отсуство на звучни сигнали, глувите лица го користат видот како ’систем за рано предупредување‘ за настани во периферијата“, наведуваат истражувачите. „Глувите возрасни лица и оние со оштетен слух всушност постигнуваат подобри резултати при задачи поврзани со периферијата, кои вклучуваат откривање или насочување на вниманието кон минливи или подвижни објекти.“
Истражувачите вклучија 16 возрасни учесници со тешко оштетување на слухот стекнато во рана возраст и контролна група од 16 лица со нормален слух. Тие користеа структурна и функционална магнетна резонанца (МРИ) за да ја анализираат невронската структура и да спроведат ретинотипично мапирање. Оваа техника овозможува да се утврди кои мозочни области реагираат на различни локации во рамките на видното поле.
Фокусот беше ставен на два клучни региони: латералното геникулатно јадро (LGN) на таламусот, кое служи како преносна станица за визуелните информации од мрежницата, и примарниот визуелен кортекс (V1), главната област за обработка на визуелни информации сместена во задниот дел на мозокот.
Целта беше да се спореди мозочната активност со видните полиња на поединците од двете групи. Научниците го пресметаа уделот на активни единици на мозочното ткиво (воксели) низ концентричните зони на видното поле – протегајќи се од централниот фокус кон периферијата – за да анализираат кои делови од мозокот најсилно реагираат на специфични области од видното поле.
Резултатите покажуваат дека кај глувите лица активноста на LGN е релативно повеќе насочена кон периферниот вид во споредба со лицата што слушаат. Ова обезбедува докази дека визуелната реорганизација во мозокот започнува уште на ниво на латералното геникулатно јадро (LGN). Интересно е тоа што истражувачите не открија значајна разлика во вкупниот волумен на самото LGN помеѓу двете групи.
Оваа невронска насоченост кон периферниот вид се задржа и во системите за понатамошна обработка на информации, конкретно во примарниот визуелен кортекс (V1). Иако ниту во оваа област не беше забележана разлика во вкупниот волумен помеѓу групите, се покажа дека постои разлика во распределбата на тој волумен.
Глувите лица покажаа невронска предност за периферниот вид, додека лицата со слух покажаа предност за централниот вид. Овие разлики во волуменот се должеа на варијации во површината на кортексот, а не на неговата дебелина. Генерално, се чини дека поголемото потпирање на видот во текот на животот кај лицата со тешко оштетување на слухот настанато во рана возраст е поврзано со компензаторна пластичност во LGN и V1. Мозокот се прилагодува на овој начин поради недоволното користење на слушните системи.
Сепак, студијата не покажува дека глувите лица гледаат подобро во секоја ситуација. Истражувачите истакнуваат дека станува збор за визуелен компромис, кој открива „прераспределба на невронските ресурси кај лицата со глувост од рана возраст, со поголема кортикална репрезентација на периферијата, но на сметка на помали репрезентации на централното видно поле“.
Прелиминарната анализа – заснована на примерок што е премал за валидно статистичко тестирање – покажа дека најголемото поместување кон периферниот вид е забележано кај глувите лица кои го научиле Британскиот знаковен јазик (BSL) како свој прв јазик.
Потпирајќи се на претходни докази, истражувачите исто така сугерираат дека овие невронски разлики можеби потекнуваат од уште порана фаза: самата мрежница (ретина).
Конечно, научниците забележуваат дека дел од глувите учесници во студијата имале генетски условена глувост, додека причините кај другите биле непознати, што може да укажува на влијанието на некој сè уште неидентификуван генетски фактор. Идните студии би можеле подетално да ја истражат врската помеѓу генетската глувост, подобрениот вид и специфичните процеси на мозочна пластичност.
(Science Alert/Index.hr)
(фото: Harbor Audiology)
