Според проценките на консултантската куќа Energy Aspects, пренесени од Ројтерс, се очекува европската побарувачка за гориво за авиони во четвртиот квартал значително да го надмине производството на европските рафинерии, додека истовремено се предвидува вишок на ова гориво во САД и во Азиско-пацифичкиот регион.
Ситуацијата дополнително се усложнува поради превирањата на Блискиот Исток, кои ги попречија традиционалните рути за снабдување на Европа. Како резултат на тоа, европскиот пазар со месеци се обидува да го надомести недостигот преку зголемен увоз од други делови на светот.
Јужна Кореја се наметна како еден од клучните нови добавувачи. Во септември се очекува Европа да увезе околу 129.000 барели гориво за авиони дневно од Јужна Кореја, што претставува најголем обем од октомври 2022 година. Истовремено, јужнокорејските рафинерии го зголемија производството – во јули производството достигна речиси 13,9 милиони барели гориво за авиони, што е највисоко ниво во последните седум години.
Проблемот за Европа не е само намаленото снабдување од Блискиот Исток, туку и критично ниските нивоа на постоечките залихи. Залихите на гориво за авиони во регионот Амстердам-Ротердам-Антверпен (ARA) – главен центар за складирање и трговија со нафта и нафтени деривати – паднаа на најниско ниво во последните седум години.
Како резултат на тоа, европскиот пазар е поранлив на какви било нови прекини во работата на рафинериите, поморскиот транспорт или снабдувањето со сурова нафта. Високите цени на горивото за авиони во Европа создадоа разлика во цената во однос на азиските пазари, доволно голема за да биде профитабилно за трговците да го транспортираат горивото дури од Јужна Кореја, и покрај значително повисоките трошоци за транспорт.
Горивото за авиони спаѓа во категоријата „средни дестилати“, група нафтени деривати во која влегува и дизелот. Овој специфичен пазарен сегмент беше особено погоден во последните месеци од прекините во глобалната трговија и намалената достапност на одредени производи од рафинериите.
Според проценките на аналитичарите, недостигот на понудата на глобалниот пазар на дизел би можел да потрае до 2027 година, бидејќи залихите на неколку клучни пазари паднаа на многу ниски нивоа.
За европските авиокомпании ова значи дополнителен притисок врз трошоците во време кога индустријата веќе се соочува со високи цени за нови авиони, доцнења од страна на производителите и проблеми во синџирот на снабдување. Горивото за авиони претставува еден од најголемите поединечни трошоци за авиокомпаниите, па затоа континуираниот раст на цените може директно да ги намали нивните профитни маржи.
На пример, минатата недела AirAsia се обиде да ги смири инвеститорите по наглиот скок на цените на горивото, наведувајќи дека располага со доволна ликвидност за да го преброди периодот на повисоки трошоци за авионско гориво.
Ситуацијата би можела да стане особено критична за европските авиопревозници доколку ограничувањата во снабдувањето продолжат во текот на зимата и на почетокот на следната година.
Иако цената на суровата нафта благо опадна во последните денови, тоа не значи дека цените на горивото за авиони ќе паднат со иста брзина. „Брент“ (Brent) – референтната цена на суровата нафта за европскиот пазар – во понеделникот се движеше околу 101 долар за барел, по пад од повеќе од 2%, но цените на рафинираните производи, како што се дизелот и горивото за авиони, остануваат под притисок поради ограничената понуда.
Моменталната ситуација покажува колку значително се промени состојбата со снабдувањето со енергија и гориво во Европа во последните години.
По намалувањето на увозот на енергенси од Русија и новите нарушувања на Блискиот Исток, Европа сè повеќе се свртува кон добавувачи од подалечни пазари.
Важен нов алтернативен извор е огромната рафинерија Dangote во Нигерија – најголемата во Африка – која во текот на вториот квартал извезуваше околу 80.000 барели гориво за авиони дневно во Европа, покривајќи приближно 13% од европскиот недостиг во снабдувањето.
Иако ваквата диверзификација може да ѝ помогне на Европа да избегне физички недостиг на гориво, таа носи и одредени трошоци: колку е поголемо растојанието што горивото треба да го помине, толку се повисоки транспортните трошоци и поголема е зависноста од достапноста на танкери и од условите на глобалниот пазар.
Доколку во последниот квартал се оствари предвидениот недостиг од околу половина милион барели дневно, европските авиопревозници би можеле да се соочат со едно од најтешките нарушувања на пазарот на гориво за авиони во последните години, токму во текот на зимската сезона.
(Poslovni Puls)
(фото: Pick Pik)
