Европската Унија постигна политички договор за измени во својот клучен Закон за вештачка интелигенција, кој, кога стапи на сила во август 2024 година, беше прогласен за најстрога регулаторна рамка за вештачка интелигенција во светот. Помалку од две години подоцна, Европа веќе го ревидира. Владите на ЕУ и претставниците на Европскиот парламент постигнаа договор за таканаречениот пакет „омнибус за вештачка интелигенција“, кој претставува збир на насочени промени во рамките на пошироката програма за дигитална дерегулација. Целта е да се намали административниот товар, да се отстранат преклопувачките обврски и да им се даде на компаниите поголем простор за маневрирање, без да се наруши фундаменталниот пристап на законот што ги класифицира ризиците според степенот на опасност.
Резултатот е обновена регулаторна рамка што ги продолжува роковите, ги стеснува обврските и го менува начинот на примена на најамбициозниот дигитален закон во Европа. Прво на сите, роковите за усогласување се променија. Системите за вештачка интелигенција со висок ризик, кои се класифицирани така според Прилог 3 од Законот за вештачка интелигенција, т.е. оние што се однесуваат на вработување, образование и здравствено осигурување, сега имаат рок за усогласеност до 2 декември 2027 година, наместо првично закажаното лето 2026 година. За вештачката интелигенција интегрирана во физички производи, како што се медицински помагала или индустриска машинерија, рокот е поместен уште повеќе, до август 2028 година.
Исто така, дефиницијата за висок ризик беше стеснета. Најстрогите обврски сега важат исклучиво за системи чиј дефект може да го загрози здравјето или безбедноста. Алатките што обезбедуваат поддршка на корисниците или ги оптимизираат деловните процеси повеќе не влегуваат автоматски во строгиот регулаторен режим. Тоа е промена што индустријата ја поздравува, додека наидува на недоверба од сите застапници на правата на потрошувачите.
Дополнително, со новото осакатување на Законот, се отстрануваат и регулаторните преклопувања. Онаму каде што секторското законодавство веќе ја регулира примената на вештачката интелигенција, на пример во воздухопловството, медицинските помагала или финансиските услуги, компаниите повеќе нема да подлежат на паралелни проценки на усогласеноста.
Едно од најконтроверзните решенија е дека машините се целосно исклучени од законот за вештачка интелигенција и подлежат на сопствена секторска регулатива. Индустриските гиганти како „Сименс“ и „АСМЛ“ лобираа за тоа. За Сергеј Лагодински, претставник на Зелените во Европскиот парламент и еден од клучните парламентарни гласови за дигиталната регулатива, ова е загрижувачки преседан.
Со исклучување на машините, го направивме првиот чекор кон фрагментација на регулативата за вештачката интелигенција – изјави Лагодински за „Еуроњуз“, предупредувајќи ги САД како пример каде што отсуството на јасни федерални правила резултира со мозаик од меѓусебно неконзистентни државни регулативи.Од една страна, сите велат дека американскиот пазар на вештачка интелигенција е слободен и нерегулиран, а од друга страна, многумина не знаат што регулираат федералните држави и како. Нема јасни упатства или рамка – нагласи тој.
Пакетот, исто така, воведува нова, значајна мерка, а тоа е забраната за алатки за вештачка интелигенција кои генерираат сексуално експлицитна содржина без согласност на лице, вклучително и „дипфејкс“, а оваа забрана ќе стапи на сила на 2 декември.
Што значи ова за бизнисите?
За компаниите, пакетот значи повеќе време и помалку документација. Малите и средните претпријатија и помалите субјекти со средна капитализација ќе имаат корист од поедноставена техничка документација, продолжени рокови и поширок пристап до регулаторни „песочни“ средини во кои системите за вештачка интелигенција можат да се тестираат со привремено олеснети услови.
Промените се дизајнирани пропорционално, на таков начин што мала компанија што користи стандарден четбот се соочува со значително помал товар од онаа што продава високоризични решенија за вештачка интелигенција за кадровски одлуки. Но, усогласеноста сè уште носи реални трошоци, а санкциите за непочитување остануваат на сила.
Формално одобрување од страна на владите на ЕУ и Европскиот парламент се очекува во наредните месеци.
(Lidermedia.hr)
Фото – Aqua Cloud
