Европскиот парламент за земјоделство и рурален развој ги поддржа промените во правилата за производство, етикетирање, сертификација и трговија со органски производи. Целта на новите мерки е да се заштитат производителите во Европската Унија од нелојална конкуренција од увоз и да се зајакне довербата на потрошувачите во органската храна.
Новите правила се однесуваат, меѓу другото, на употребата на европското лого за органско производство, исклучоци од сертификација за мали производители и услови за објекти каде што се одгледува живина.
Според усвоениот текст, органските производи увезени од земји кои не се членки на ЕУ ќе можат да го носат зеленото европско лого за органско производство само ако ги исполнуваат стандардите еднакви на оние што важат за производителите во Унијата, како и дополнителни барања во врска со производството и контролата.
Оваа мерка треба да им овозможи на потрошувачите посигурно да ги препознаваат органските производи, но исто така да обезбеди поеднакви услови за работење за производителите од ЕУ и конкуренцијата од трети земји. Промените беа предложени по пресудата на Судот на правдата на ЕУ во октомври 2024 година, според која увезените производи признати само врз основа на системот за еквивалентност не можат автоматски да го користат европското органско лого.
Според соговорникот на „Политика“, кој е добро информиран за состојбата на пазарот на органска храна и регулативите, овие промени нема да влијаат на нашите извозници бидејќи домашните регулативи се униформни со европските, а сертификацијата веќе се врши според нивните стандарди. За пласирање на пазарот на ЕУ, наместо претходниот принцип на еквивалентност, се почитува системот на целосна сообразност. Затоа, ваквите органски производи можат да го носат европското лого, што е важно и за производителите и за домашните земјоделци, бидејќи 80 до 90 проценти од органските производи од нашата земја се извезуваат, претежно во ЕУ.
Новиот закон за органско производство беше усвоен од српскиот парламент на 3 декември 2025 година, а неговата примена официјално започна на 1 јуни оваа година.
Меѓу другото, беше воведена строга и апсолутна забрана за употреба на генетски модифицирани организми и производи во сите фази на органското производство. Воведен е и официјален регистар на органски производители за подобра евиденција и контрола на синџирот. Официјалните контроли и усогласувањето на регулативите со стандардите се зајакнати поради појасното означување и рекламирање на производите.
Јасно е дека ЕУ сега се штити од нелојална конкуренција, а нивните мали производители кои продаваат непакувани органски производи директно на потрошувачите во моментов можат да бидат ослободени од обврската за сертификација ако не ги надминат пропишаните прагови за приход и обем на продажба. Сепак, медиумите известуваат дека поради зголемувањето на цените, некои производители го надминале постојниот праг на годишен приход од 20.000 евра и го изгубиле правото на ослободување.
Затоа, пратениците предлагаат прагот да се зголеми на 25.000 евра годишно, додека дозволениот обем на продажба би се удвоил од 5.000 на 10.000 килограми годишно. Како што се истакнува, поголем број мали производители би можеле да продолжат со директна продажба на органски производи без трошоците и административните обврски за целосна сертификација.
Известувачот на Европскиот парламент, Камила Лаурети, изјави дека целта е секторот да добие стабилна регулаторна рамка, со поедноставување на одредени правила, но без да се загрози квалитетот и угледот на европското органско производство. Одборот, исто така, го поддржа почетокот на преговорите со Советот на ЕУ за конечниот текст на регулативата. „Агроинфо“ пишува дека и Европскиот парламент треба да го изрази своето мислење за оваа одлука на пленарната седница. Европскиот парламент и Советот ќе се обидат да постигнат договор до крајот на 2026 година, бидејќи сегашните правила за увоз на органски производи истекуваат на 31 декември оваа година. Предложените измени сè уште не се конечно усвоени и може да се променат за време на преговорите на европските институции.
Фото – Rawpixel
