Човечката активност веќе може да ги прегради реките, да ги исчисти дождовните шуми, да ги наводнува пустините и да ја промени самата клима. Сега нашата технологија би можела да биде на работ да ја претвори ноќта во ден.
Веста доаѓа од Вашингтон, каде што Федералната комисија за комуникации (FCC) го одобри предлогот на Reflect Orbital, со седиште во Хоторн, Калифорнија, за лансирање сателит со огледало кое би ја фаќало сончевата светлина и би ја насочувало назад кон Земјата, вештачки осветлувајќи парче земја кое инаку би било во темнина.
Лансирањето, кое би можело да се случи ова лето, е само бета-тест на основната технологија, но Reflect Orbital, која се претставува како „компанија за сончева светлина“, има многу поголеми планови. Доколку првиот сателит се покаже како успешен, планерите на мисиите предвидуваат лансирање на 36 сателити уште следната година, 5.000 до 2030 година и дури 50.000 до 2035 година.
Компанијата предвидува голем број намени за сателитите што ја рефлектираат сончевата светлина: помагање во пребарувањето и спасувањето, овозможување градежните проекти да работат непрекинато, напојување на соларни електрани и зголемување на приносите на земјоделските култури.
Но, критичарите предупредуваат на бројни ризици. Циркадијалните ритми на луѓето и животните би можеле сериозно да бидат нарушени ако сонцето – или неговата вештачка замена – практично никогаш не зајде. Познато е дека поместувањето на часовниците само еден час назад двапати годишно го нарушува човечкиот циклус на спиење и будење. Растенијата би можеле да цветаат кога не треба и да умрат предвреме. Орбиталните огледала што повремено трепкаат кон Земјата би можеле да ги одвлечат вниманието на пилотите на авиони. На крајот на краиштата, светлосното загадување веќе ги отежнува астрономските набљудувања, а сателитските констелации како мрежата Starlink на SpaceX, која има околу 10.000 сателити, го влошуваат проблемот. Флотата од 50.000 сателити на Reflect Orbital би била уште поголема.
„Астрономите се загрижени дека соѕвездието од орбитални огледала како што планира Reflect Orbital би можело да ја загрози можноста за набљудување на ноќното небо“, рече Џон Логсдон, професор на Елиотската школа за меѓународни односи на Универзитетот Џорџ Вашингтон, каде што беше долгогодишен директор на Институтот за вселенска политика.
Reflect Orbital не се согласува.
„Ги дизајнираме нашите сателити да бидат исклучително прецизни од самиот почеток. Сакаме точно да контролираме каде ќе биде насочена сончевата светлина и сакаме да ги осветлуваме само областите што ја сакаат таа светлина“, вели Reflect Orbital.
Првичните чекори на компанијата ќе бидат скромни. Првиот сателит, наречен Earendil-1, по староанглискиот збор за утринска ѕвезда, ќе ја осветлува светлината на полната месечина на површина од околу 2.430 хектари, или приближно со големина на аеродром. Слабото осветлување ќе трае само пет минути пред сателитот, кој ќе орбитира на надморска височина од околу 640 километри со брзина од околу 28.160 километри на час, да излезе од опсегот, објави Time.
Сепак, ако првото лансирање е успешно, тие бројки би можеле брзо да се променат. Уште следната година планираните 36 сателити ќе можат да обезбедат осветлување на ниво на улично осветлување, со повеќе огледала во различни позиции во орбитата кои заедно ќе обезбедат околу два и пол часа светлина.
Планираните 5.000 сателити до 2030 година ќе произведуваат осветлување на ниво на дневна светлина за неколку минути, осветлување за внатрешно осветлување до два часа и целоноќно улично осветлување. Флота од 50.000 сателити планирани за 2035 година ќе обезбедат неодреден број часови дневна светлина, како и континуирано внатрешно осветлување за корисниците кои ќе го побараат тоа.
И покрај тврдењата дека вештачкото осветлување ќе биде строго ограничено на одредени локации, речиси е сигурно дека дел од светлината ќе стигне надвор од планираната област – благодарение на атмосферата на Земјата. Молекулите на воздухот ја рефлектираат и расејуваат светлината надвор од самиот зрак, поради што небото почнува да свети во зори дури и пред Сонцето да изгрее над хоризонтот. На Месечината, која нема атмосфера, ситуацијата е поинаква – таму преминот од ден во ноќ е како исклучување на прекинувач во темна соба: еден момент е светло, следниот е целосен мрак. Ова не е случај на Земјата.
„Атмосферата е динамична и турбулентна, фаќа, отскокнува и расејува фотони како подвижни трамболини; затоа ѕвездите трепкаат ноќе. Тоа дава многу можности светлината да се расејува додека фотоните патуваат од вселената до површината на Земјата“, рече Линдзи ДеМарки, аналитичар за политика во Центарот за вселенска политика и стратегија на Аероспејс корпорацијата.
Астрономската заедница веќе се организира против Reflect Orbital. Во писмо испратено до FCC на 2 јуни, пред агенцијата да го одобри работењето на компанијата, Американското астрономско друштво (AAS) повика претстојното лансирање да се прекине. AAS, исто така, изрази загриженост за светлинското загадување, потенцијалот за оштетување на видот ако аматерските астрономи користат телескопи за да го набљудуваат сателитот, ризикот за пилотите и возачите кои би можеле да бидат расеани или привремено заслепени од вештачка светлина и трошењето на владини пари инвестирани во научни истражувања доколку јавно финансираните опсерватории бидат прекинати.
Здружението нагласи дека Earendil-1 не е споредлив со другите сателити, кои исто така неизбежно рефлектираат дел од светлината, но редовно добиваат дозволи од FCC.
„AAS се спротивставува на издавањето дозвола за Reflect Orbital бидејќи оваа апликација е фундаментално различна од апликациите за телекомуникациски сателити. Предложениот сателит намерно ќе ја рефлектира сончевата светлина назад кон Земјата и е дизајниран да биде што е можно посветол, што го прави влијанието врз астрономските истражувања исклучително тешко за ублажување“, се вели во писмото.
Reflect Orbital тврди дека светлината на неговите сателити ќе биде прецизно фокусирана, но исто така ветува дека во некои случаи ќе одбие да обезбеди услуга на потенцијален клиент ако некој се наоѓа на соседни копнени објекти.
„Ако има ситуација каде што сакаме да му обезбедиме услуга на еден корисник, но некој во непосредна близина не ја сака таа светлина, генерално нема да му обезбедиме услуга на тој корисник“, соопшти компанијата.
Reflect Orbital исто така тврди дека нивната планирана сателитска констелација би можела да спаси животи на Земјата.
„За време на земјотресот во Венецуела, околу десетина луѓе ни се јавија и ни рекоа: „Кога се стемни, беше многу тешко да се најдат луѓе закопани во урнатините. Дали постои начин да се осветли таа област и да им се помогне на спасувачите да спасат животи?“ Reflect Orbital го наведува примерот.
За добро или лошо, вселенското огледало доаѓа – и тоа би можело да биде многу наскоро.
(021)
(фото: Flickr)
