Едно од најголемите прашања во науката е: Како животот потекнува од нежива материја на прво место? Повеќе од еден век истражувачите се обидуваат да објаснат како едноставните хемиски молекули на младата Земја се организирале во првите системи способни за метаболизам, наследување и еволуција. Сега, нова студија објавена во списанието Science Advances предлага идеја што звучи речиси како научна фантастика: преминот од нежива хемија кон живот можеби се случил двапати, а не само еднаш.
Важно е веднаш да се разјасни што авторите не тврдат. Тие не велат дека постоеле две целосно независни биосфери на Земјата кои се развивале паралелно со денес. Наместо тоа, тие предлагаат дека патот од хемијата до биологијата можеби вклучувал две одделни фази на преминување на клучен организациски праг, при што втората фаза на крајот води до заедничкиот предок на сите живи организми.
За да разбереме зошто оваа идеја е интригантна, треба да се вратиме на основите на проблемот познат како абиогенеза – природното потекло на животот од нежива материја. Доминантната научна слика денес не вклучува ниту еден магичен момент кога „мртвата материја оживеала“, туку долг процес на постепена хемиска еволуција, што вклучувала појава на органски молекули, нивна самоорганизација, појава на саморепликација и формирање на првите протоклетки.
Проблемот е што геолошките записи сугерираат дека животот се појавил многу рано во историјата на Земјата. Планетата се формирала пред околу 4,54 милијарди години, а најстарите убедливи траги од живот се стари најмалку 3,7 милијарди години, можеби и постари. Тоа остава релативно краток временски период за транзиција од стерилна планета кон организми способни за еволуција.
Новата студија се обидува да ја објасни токму таа загатка. Според толкувањето објавено од ScienceAlert, авторите веруваат дека е можно пребиолошките хемиски системи кои веќе поседувале некои својства слични на живот – на пример, способност за реплицирање на одредени молекули или одржување на едноставни метаболички циклуси – првпат се појавиле на раната Земја. Сепак, овие системи можеби сè уште не биле дел од лозата што води до современиот живот.
Дури подоцна можел да се појави втор, постабилен еволутивен систем, кој успеал да развие посигурно наследување и долгорочна еволуција, со што станал предок на сите современи организми. Со други зборови, Земјата можеби „се обидела“ да го премине прагот на животот неколку пати, но само еден обид оставил потомци кои преживеале до ден-денес.
Оваа идеја не е сосема без преседан. Истражувачите за потеклото на животот долго време дебатираат за можноста метаболизмот, генетските информации и клеточните мембрани да се појавиле одделно и дури подоцна да се спојат во еден биолошки систем. Популарните хипотези како што се „светот на РНК“, метаболизмот пред гените или хидротермалните отвори се разликуваат токму во она што го сметаат за прв чекор кон животот.
Интересно е што оваа нова студија доаѓа во време кога истражувањето за потеклото на животот доживува вистинска ренесанса. Неодамна, научниците од Стенфорд покажаа дека микроскопските електрични искри создадени од судирот на капките вода во маглата и морската пена можат да ја активираат синтезата на молекули важни за животот, вклучувајќи аминокиселини и компоненти на РНК. Ваквите резултати сугерираат дека раната Земја можеби нудела многу повеќе извори на енергија за пребиотска хемија отколку што се мислеше претходно.
(Benchmark)
(фото: Easy Peasy AI)
