Африканскиот континент ќе се подели побрзо отколку што геолозите претходно предвидуваа, а активниот расед во Источна Африка достигна критична точка, што на крајот ќе доведе до создавање нов океан. Иако станува збор за процес што ќе трае милиони години, нова студија покажува дека раздвојувањето е во понапредна фаза отколку што претходно се веруваше.
Континентите на Земјата постојано се поместуваат, а Источноафриканскиот раседен систем е јасен пример за ова раздвојување. Африканската тектонска плоча моментално се дели на два дела: масивната Нубиска плоча, која го сочинува поголемиот дел од континентот, и помалата Сомалиска плоча на исток, која го вклучува Мадагаскар.
Нова студија објавена во списанието Nature Communications се фокусираше на раседот Туркана, кој се протега стотици километри низ Кенија и Етиопија. Со анализа на сеизмичките мерења, научниците открија дека Земјината кора во оваа област е значително потенка отколку што се очекуваше. Во центарот на раседот таа е дебела само 13 километри, додека на рабовите нејзината дебелина надминува 35 километри.
„Откривме дека процесот на раседување во оваа зона е понапреден, а кората потенка отколку што некој претходно сфатил. Источна Африка е понапред во процесот на раздвојување отколку што се мислеше претходно“, вели Кристијан Роуан, геонаучник од Универзитетот Колумбија.
Кога кората во зоната на раседот ќе се истенчи на помалку од 15 километри, таа влегува во фаза што геолозите ја нарекуваат „стеснување“ (или „necking“). По таа точка, конечното кршење на континентот станува речиси неизбежно.
„Колку е потенка кората, толку таа станува послаба, што дополнително го поттикнува процесот на раседување“, објаснува Роуан.
За неколку милиони години Африка ќе ја заврши оваа фаза и ќе влезе во следната, позната како океанизација. Кората ќе се истенчи до тој степен што магмата ќе се издигне на површината, каде што ќе се излади и ќе формира ново океанско дно. Со текот на времето, водата од Индискиот Океан ќе ја исполни новосоздадената вдлабнатина, создавајќи океан. Овој процес е веќе видлив во депресијата Афар во североисточна Африка.
Истражувачите проценуваат дека раседот Туркана влегол во фазата на истенчување пред приближно четири милиони години. Овој временски период се совпаѓа со времето од кое потекнуваат најстарите фосили на хоминини во оваа област, што укажува на можна поврзаност меѓу геологијата и еволуцијата.
Авторите на студијата сметаат дека ова не е случајност. Преминот кон фазата на истенчување довел до побрзо таложење на седименти, создавајќи идеални услови за зачувување на биолошките остатоци. Наместо регионот Туркана да биде биолошки позначаен за човечките предци од остатокот на Африка, можно е геолошките процеси таму едноставно да овозможиле исклучително зачувување на фосилите.
„Временското совпаѓање меѓу овој тектонски премин и почетокот на формирањето на дебели слоеви богати со фосили сугерира дека фазата на стеснување обезбедила клучни услови за нивно зачувување. Сметаме дека овие тектонски промени одиграле фундаментална улога во обликувањето на исклучителниот палеоантрополошки запис на рифтната зона Туркана“, пишуваат истражувачите во трудот и додаваат дека идните истражувања би можеле подетално да ја испитаат оваа поврзаност.
(Science Alert/Index hr)
(фото: Pxhere)
