Минатата година, околу една петтина од вработените во Словенија работеа од дома често или повремено. Споредбата со другите земји-членки на ЕУ за 2023 година покажува дека Словенија заостанува зад европскиот просек и во честиот и во повремениот удел на работа од далечина.
Kaко што пишува порталот Seebiz.eu во Словенија, Инспекторатот за труд на Република Словенија води евиденција за работа од дома. Во 2019 година пред коронавирусот, 2.037 работници биле регистрирани за работа од далечина, во 2021 година, 217.428, во 2022 година, 121.981, во 2023 година, 75.992 и во 2024 година, 67.658.
Инспекторатот не му достави на СТА податоци за тоа колку имало минатата година и колку има во моментов. Заводот за статистика на Република Словенија пресмета дека минатата година приближно една петтина од населението на работоспособна возраст често или повремено работело од дома. Уделот на оние кои често работеле од далечина бил осум проценти, оние кои понекогаш го користеле ова право, 12 проценти, а оние кои никогаш не одлучиле да го сторат тоа или воопшто не им било достапно, 81 процент.
Меѓу старателите на помлади деца, уделите биле приближно исти како во просек кај целото население на работоспособна возраст, додека оние кои се грижеле за постари деца или возрасни роднини работеле малку повеќе од дома. Вкупно 22 проценти од нив работеле често или понекогаш, кај жените тој удел бил 26 проценти, а кај мажите 18 проценти, навеле статистичарите.
Достапна е споредба на Словенија со другите земји од ЕУ за 2023 година. Европскиот завод за статистика Евростат пресметал за таа година дека уделот на вработените кои обично работеле од дома во нашата земја бил 6,4 проценти, а во целата ЕУ 8,9 проценти. Оние кои повремено работеле од дома биле 12 проценти во Словенија и 13,3 проценти во целата Унија.
Работодавачите мора да склучат договор за работа од далечина со вработените кои работат од далечина, во согласност со Законот за работни односи, и да ги прецизираат правата, обврските и условите што зависат од природата на работата од дома.
Законот содржи и одредба за усогласување на професионалниот и приватниот живот на родителите и старателите, која предвидува дека, на барање на вработен кој, поради потребата од усогласување на професионалниот и приватниот живот, поднесува барање или предлог за флексибилни работни аранжмани, вклучително и работа од дома, работодавачот мора да одговори на тој предлог и да ја образложи својата одлука писмено најдоцна во рок од 15 дена, потсети Министерството за труд на СТА.
Работодавачот е должен да ја обезбеди безбедноста и здравјето на вработените на работа, дури и на локации надвор од локациите на компанијата и договорени со вработениот, но инспекторите немаат директно овластување да ги проверуваат приватните простории на вработените кои работат од дома, па затоа не вршат такви инспекции.
Минатата недела владата ги укина упатствата за хибридна јавна администрација одобрени во август 2022 година, додека нејзината канцеларија за комуникации објасни дека секторските прописи и колективните договори се однесуваат на работните односи и правата и обврските што произлегуваат од нив во јавниот сектор. Основата за работа од дома за државни службеници или вработени во државни органи е предвидена со Законот за работни односи, тврдеа тие.
Следствено, секое министерство ќе ја регулира работата од дома на свој начин. Како што може да се види од објаснувањата што ги дадоа на СТА, можностите за ова ќе се разликуваат по оддел. Во Министерството за внатрешни работи и јавна администрација, на вработените сега може да им се одобри работа од дома само во исклучителни случаи или во итни случаи.
Исто така, од октомври, освен во исклучителни случаи, работата од дома повеќе нема да биде можна во Министерството за заштита на животната средина и просторно планирање. Министерството за образование, наука и млади исто така веќе го ограничи ова право. Како што наведоа, за време на реорганизацијата на владата, директната соработка на вработените на работното место беше важна и за ефикасно работење, „бидејќи овозможува полесна и побрза координација на работата, поефикасен проток на информации и зајакнување на соработката во рамките на и меѓу организациските единици“. Работата од дома ќе биде можна во иднина доколку постојат оправдани причини за тоа, објаснија тие. На пример, во август, 301 од вкупно 449 вработени ја искористиле можноста за работа од дома.
Во меѓувреме, во Министерството за земјоделство, работата од далечина сега е дозволена еден ден во неделата, а за вработените кои се оддалечени повеќе од 70 километри од своето работно место, два дена во неделата, во оправдани случаи.
Фото – Unsplash
