Проектот, наречен Chrysalis победи на меѓународен натпревар во 2025 година, а неговата документација опфаќа неколку стотици страници. Таа вклучува детални архитектонски прикази на внатрешните предели, пресметки за земјоделскиот капацитет, математички модели на ротацијата потребна за создавање вештачка гравитација, како и предлози за системи на управување дизајнирани да спречат општествен колапс за време на повеќегенерацискиот живот во изолација. Овој проект не претставува стандарден технички нацрт, туку сеопфатен преглед на она што е моментално изводливо и она што сè уште останува во доменот на непознатото.
Централниот инженерски предизвик е вештачката гравитација. Анализите покажуваат дека луѓето почнуваат да чувствуваат дезориентација кога брзината на ротација ќе надмине приближно две вртења во минута. За да се постигне гравитација блиска до онаа на Земјата при толку бавна ротација, структурата мора да биде со огромни димензии. Тимот што стои зад Chrysalis замислил структура долга 58 километри, составена од вгнездени цилиндри кои ротираат во спротивни насоки. Надворешните слоеви би генерирале центрифугална сила еквивалентна на приближно 0,9g (90% од гравитацијата на Земјата), додека спротивната ротација на внатрешните сегменти би го намалила структурното оптоварување. Модулот за живеење се наоѓа во предниот дел на бродот и има конусен профил, дизајниран да го минимизира ризикот од судири со меѓуѕвездени честички за време на фазите на забрзување и забавување.
Во вселенскиот брод би се наоѓале 2.400 луѓе, кои никогаш повеќе нема да ја видат планетата што ја напуштиле, ниту светот до кој еден ден ќе стигнат нивните потомци. Вселенскиот брод би морал да генерира сопствена гравитација, да произведува храна, да рециклира секоја капка вода и секоја молекула воздух и – низ 16 генерации – да го зачува знаењето неопходно за успешно завршување на мисијата. Ова е концепт за меѓуѕвезден брод од таков вид каков што човештвото никогаш претходно не се обидело да изгради.
Должината од 58 километри не е естетски избор, туку директна последица на физичките ограничувања. Ниту една постоечка орбитална инфраструктура не е способна да состави таква структура, ниту пак сегашните ракетни системи би можеле да ја лансираат од Земјата. Се планира склопувањето да се изврши во една од Лагранжовите точки – гравитациски стабилни региони каде што масивна структура би можела да ја одржува својата позиција со минимално трошење енергија.
Chrysalis се потпира на систем за фузиски погон заснован на реакција меѓу хелиум-3 и деутериум. Планот предвидува една година забрзување за да се постигне патна брзина, проследена со 400 години постојан лет и завршна година на забавување. Сепак, заклучно со почетокот на 2026 година, не постои функционален фузиски реактор способен да напојува вселенско летало, а камоли систем од вакви размери.
Покрај самиот реактор, остануваат нерешени прашања во врска со радијаторите за одведување топлина во вселенскиот вакуум, долгорочната заштита на системот и одржувањето во текот на вековите. Проблемот со зрачењето дополнително ја усложнува ситуацијата. Во длабоката вселена екипажот би бил изложен на галактичко космичко зрачење и сончеви честички со висока енергија. За ефикасна заштита би биле потребни материјали и дебелина што современите транспортни системи не можат да ги обезбедат. Во документацијата за Chrysalis се признава дека сè уште не се развиени соодветни решенија.
Можеби најкритичниот аспект е целосната еколошка самоодржливост. На Меѓународната вселенска станица системите за рециклирање вода постигнуваат ефикасност од речиси 98 проценти, но тоа е далеку од системот со затворен циклус што е неопходен за функционирање во текот на четири века без надворешно снабдување. Експериментите на Земјата со затворени екосистеми покажаа колку е тешко да се одржи стабилен состав на атмосферата и избалансирани биолошки циклуси на долг рок.
Chrysalis предвидува целосно интегрирани биолошки циклуси, кои ги комбинираат производството на храна, регенерацијата на водата и контролата на воздухот во единствен систем. Такво ниво на стабилност сè уште не е постигнато во ниту еден експериментален амбиент.
Организаторите на натпреварот исто така побараа да се развие и социјалната димензија на мисијата. Chrysalis предлага процес на избор на екипажот моделиран според истражувачките станици на Антарктикот, каде што веќе се проучени изолацијата и затвореноста во екстремни услови. Долгорочната обука би имала за цел да ги идентификува поединците способни да го издржат животот без можност за враќање.
Предложениот модел на општествена организација предвидува колективно одгледување на децата наместо традиционални нуклеарни семејства, контрола на растот на населението преку доброволно планирање на семејството и систем за зачувување на знаењето, дизајниран за пренесување на техничката експертиза низ генерациите.
(Nova.rs)
(фото: Wikimedia)
