Во 1860-тите години германскиот лекар Карл Вундерлих се соочил со едно важно прашање: дали покачената телесна температура (треската) е болест сама по себе или е симптом на некој друг, основен здравствен проблем?
Во време кога термометрите не се користеле рутински, Вундерлих се зафатил со амбициозен потфат. Во текот на 15 години тој собирал податоци за телесната температура (мерена под пазувите) од 25.000 пациенти од сите возрасти и од двата пола, што резултирало со повеќе од еден милион поединечни мерења.
Врз основа на овој обемен збир на податоци Вундерлих пресметал просек од 37 °C за здрави возрасни лица. Оваа бројка станала репер за дефинирање на нормалната телесна температура. Ако температурата на некоја личност се зголемела над 38 °C, тоа се сметало за знак на треска. Збирот на податоци на Вундерлих бил толку голем што неговата бројка добила посебен статус како универзална дијагностичка алатка.
Поновите истражувања сугерираат дека просечната „нормална“ телесна температура се променила во текот на последниот век и половина. Но, дали првичната референтна вредност била погрешна? Или, пак, нашиот свет, кој брзо се менува, влијае и врз нашата биологија?
Утврдено е дека просечната телесна температура кај луѓето денес е пониска отколку што била пред 150 години. На пример, просечната телесна температура кај мажите во Америка е за околу 0,59 °C пониска отколку што била на почетокот на 19-тиот век. Истражувачкиот тим анализираше три големи збирки на податоци кои содржат повеќекратни мерења на телесната температура кај речиси 190.000 луѓе во Соединетите Држави, собрани во периодот помеѓу 1862 и 2017 година. Се чини дека новата „нормала“ за возрасните е поблиску до 36,39 °C.
Овој тренд на опаѓање не е ограничен само на луѓето што живеат во развиените земји. На почетокот на 2000-тите просечната телесна температура кај народот Цимане – полуномадска домородна заедница што живее во амазонската прашума – изнесувала околу 37 °C. Меѓутоа, до 2018 година нивниот просек се намалил на 36,5 °C.
Постојат неколку можни објаснувања за овие пониски просечни вредности. На пример, тие може да се резултат на подобро целокупно здравје кај населението. Многу здравствени проблеми што ги мачеле луѓето пред 150 години, денес се многу поретки.
Понатаму, денес е полесно да се контролира температурата на воздухот во затворени простории. Сепак, намалувањето на просечната телесна температура може да биде и резултат на нешто сосема поинакво. Всушност, можно е стаклениот термометар на Вундерлих да бил калибриран на вредности за приближно 2 °C повисоки од оние на современите термометри. Тоа значи дека сите мерења добиени со тие инструменти покажувале температура за 2 °C повисока од реалната.
Во тоа време мерењето на телесната температура било прилично сложена постапка што одземала многу време. Живиниот термометар, долг околу триесет сантиметри, прво морал да се калибрира според фиксни точки, како што се точката на вриење на водата или точката на замрзнување на мразот. Потоа, пациентите морале да останат мирни 15 до 20 минути, бидејќи на овие термометри им било потребно одредено време за да ја регистрираат температурата.
Со други зборови, податоците на Вундерлих можеби биле неточни уште од самиот почеток. Понатаму, тој ја мерел температурата под пазувите, а не во устата, што е почеста практика денес. Иако постоењето на референтна вредност за сопствената телесна температура може да биде корисна насока, повеќето експерти предупредуваат да не се придава преголемо значење на една конкретна бројка – вклучително и на референтната вредност од 37 °C за телесната температура.
Сепак, кога телесната температура ќе падне премногу ниско или нагло ќе се покачи – кај возрасните, обично под 35 °C или над 40 °C – тоа е знак дека во телото можеби се случува нешто посериозно.
(Bug.hr)
(фото: Pexels/Atlantic Ambience)
