Тектонската плоча на која се наоѓаат Шпанија и Португалија почнала полека да ротира, тврдат научници во нова студија објавена во списанието Gondwana Research.
Во текстот, геолозите велат дека тектонскиот притисок полека го движи Иберискиот Полуостров околу себе, бидејќи се наоѓа стегнат меѓу две огромни геолошки сили кои постојано дејствуваат. Движењето се случува во текот на илјадници или милиони години, така што никој нема да го почувствува, но помага да се објасни зошто земјотресите во Шпанија и Португалија се чини дека се случуваат често.
Шпанија и Португалија се наоѓаат на тектонска плоча, лебдејќи многу бавно на помекиот слој на Земјината обвивка, а овие плочи постојано се движат, обично во прилично предвидливи насоки. Сепак, Африка и Евроазија се движат една кон друга, намалувајќи го јазот за четири до шест милиметри секоја година.
Во многу делови од светот овој вид движење создава јасни линии на расед или зони на субдукција, каде што едната плоча нурнува под другата, се вели во студијата.
Сепак, се додава дека границата помеѓу африканската и евроазиската плоча во западниот Медитеран е нејасна и сложена и не е остро дефинирана, па наместо да ослободува притисок по должината на еден голем расед, се шири на широка област – вклучувајќи ја Шпанија и самата Португалија.
Значи, наместо да се движи на север со остатокот од Европа, пиринејскиот блок се извиткува, полека се врти во насока на стрелките на часовникот, како, како што се вели, запчаник зафатен помеѓу два подвижни дела. Во ова движење, регионот Алборан, помеѓу јужна Шпанија и северно Мароко, се движи кон запад, додавајќи странична сила на притисокот што веќе се создава од југ, а ова движење помогна во обликувањето на Гибралтарскиот лак, закривен планински масив што го поврзува планинскиот масив Бетик Кордиљера во јужна Шпанија со планините Риф во Мароко.
Во исто време, тоа е една од причините зошто геологијата околу Гибралтарскиот Проток е толку тешка за читање. Бидејќи ова странично движење не е униформно, земјината кора реагира различно во зависност од локацијата – на некои места, африканската плоча притиска директно врз Евроазија, компресирајќи ја кората, а на други места, дел од таа енергија излегува странично, дозволувајќи земјата да се лизне, наместо да се судри челно.
Студијата, исто така, забележува дека југозападно од Гибралтарскиот Проток притисокот е повеќе фронтален, бидејќи таму Африка делува како џиновски клип, туркајќи го Иберискиот Полуостров на начин што го принудува да ротира.
Ова суптилно, но постојано движење е откриено со помош на сеизмички записи и сателитски GPS мерења, способни да детектираат движења од само неколку милиметри годишно.
Геологот Асиер Мадариета истакнува дека постојат бројни области каде што јасно се случуваат деформации и сеизмичка активност, но одговорните тектонски структури остануваат скриени под земја.
Откритието им дава на научниците нов начин да го толкуваат пејзажот, се вели во него, додавајќи дека тоа не значи дека земјотресите можат одеднаш да се предвидат, но помага да се идентификуваат местата каде што се создава тензија и кои структури може да бидат активни, дури и ако не се очигледни на површината.
„Накратко, Шпанија и Португалија не стануваат поопасни преку ноќ, но откриваат дека нивната геолошка приказна е многу подинамична отколку што изгледа. Земјата под нашите нозе може да изгледа цврста и неподвижна, но на планетарна временска скала, Иберискиот Полуостров тивко се превртува – се преобликува од сили кои дејствувале долго пред да пристигнат луѓето и кои ќе продолжат да дејствуваат долго потоа“, заклучуваат научниците.
(021)
(фото: Flickr)
