Цените на храната повторно пораснаа во март, со нагло зголемување на цените на растителното масло и шеќерот поради очекуваното пренасочување на земјоделските суровини кон производство на гориво во услови на запирање на транзитот на нафта и деривати низ Ормутскиот теснец, објави денес Агенцијата за храна и земјоделство на Обединетите нации (FAO).
Индексот на цените на FAO на кошничката со основни прехранбени производи во март изнесуваше во просек 128,5 поени, скокнувајќи за 2,4 проценти во споредба со февруари, според ревидираните податоци.
Во февруари, цените пораснаа за прв пат од август минатата година, за 1,1 процент. Годишната споредба покажува дека цените на храната биле за еден процент повисоки во март.
Порастот на цените во март првенствено го одразува влијанието на војната на Блискиот Исток и резултирачкиот скок на цените на енергијата и ѓубривата. Трговците очекуваат пренасочување на одредени прехранбени производи кон производство на етанол и биодизел, но и намалување на одредени култури поради повисоките трошоци за производство.
Гориво наместо храна
Во такви услови, цената на шеќерот најмногу порасна во март, за дури 7,2 проценти во споредба со февруари, со очекувања на трговците дека во услови на скок на цените на нафтата на светските пазари, Бразил, најголемиот извозник во светот, ќе го насочи поголемиот дел од шеќерната трска од претстојната жетва во производство на етанол.
Цената на растителните масла, исто така, нагло порасна, за 5,1 процент. Сончогледовото масло поскапе поради континуираната ограничена понуда од регионот на Црното Море, а палминото масло и маслото од репка првенствено поради скокот на цените на нафтата и очекуваната посилна побарувачка за репка во секторот за производство на биодизел.
Житата исто така беа значително поскапи, за 1,5 проценти во споредба со февруари, со скок на цените на пченицата поради прогнозираната суша во САД и очекувањата за послаба сеидба во Австралија под влијание на повисоките цени на вештачките ѓубрива.
Порастот на цените беше донекаде ограничен од добрите услови во Европа и конкуренцијата меѓу извозниците во услови на сè уште стабилно снабдување. Цените на пченката пораснаа само малку бидејќи обилното снабдување ги надмина стравувањата од повисоки цени на ѓубривата и поголема побарувачка за производство на етанол.
Млекото и млечните производи поскапеа за прв пат од јули минатата година, за 1,2 проценти, првенствено одразувајќи го зголемувањето на цените на млекото во прав и путерот, кои ги надминаа пониските цени на сирењето. Цената на месото исто така се зголеми, за 1,0 проценти. Силната сезонска побарувачка ги зголеми цените на свинското месо во Европската Унија, а цените на говедското месо се зголемија поради намалениот извоз од Бразил.
Во посебен извештај за понудата и побарувачката на пазарите на житни култури, ФАО ја зголеми својата прогноза за производство на житни култури во 2025 година на 3,036 милијарди тони, што би значело раст од 5,8 проценти во споредба со 2024 година.
Во 2026 година, производството на пченица би можело да се намали за 1,7 проценти, на 820 милиони тони, процени ФАО, но треба да остане над просекот од последните пет години.
Пониските цени и неповолните временски услови треба да го ограничат производството на пченица во ЕУ, Русија и САД. Во Индија, треба да достигне највисоко ниво откако се објавени податоците, а во Иран, Турција и низ цела Северна Африка ќе биде подобро од минатата година благодарение на зголемените врнежи од дожд.
Сепак, ФАО предупредува дека конфликтот на Блискиот Исток и последователниот притисок од високите цени на енергијата и вештачките ѓубрива врз трошоците за производство и синџирите на снабдување внесуваат зголемена неизвесност во прогнозата, особено за претстојната сеидба на јужната хемисфера и пролетната сеидба на север.
Пониските маржи, кои одразуваат повисоки цени на влезните материјали и стагнација или пониски цени, би можеле да влијаат и на одлуките на земјоделците да садат пченка во земјите од северната хемисфера, бидејќи земјоделците размислуваат да се префрлат на култури кои бараат помалку вештачки ѓубрива, додадоа тие, забележувајќи сепак дека обемот на тоа влијание останува неизвесен.
Светската потрошувачка на житни култури треба повторно во сезоната 2025/2026 да се зголеми за 2,4 проценти на рекордни 2,945 милијарди тони, покажуваат новите проценки на ФАО, што одразува очекуван скок на потрошувачката на груби житарки.
Залихите до крајот на сезоната во јули оваа година треба да бидат за 9,2 проценти повисоки отколку на почетокот и да достигнат рекордни 951,5 милиони тони, пресметаа тие во најновиот извештај. Новата прогноза одразува повисоки залихи во Европската Унија поради побавното темпо на извозот и повисоки залихи во Иран поради зголемениот увоз, забележуваат тие.
(Seebiz.eu)
Фото – Wallpaper flare
