Финската телекомуникациска компанија Еlisa успешно инсталираше и тестираше напреден систем за детекција на своите подводни кабли, претворајќи ја оваа критична инфраструктура во гигантски сензори. Технологијата се базира на таканаречено дистрибуирано акустично сензорирање (DAS). Системот им овозможува на каблите да ги регистрираат дури и најмалите вибрации што доаѓаат од морското дно.
Системот моментално се развива така што, во случај на каква било сомнителна активност, автоматски и во реално време ги известува финската крајбрежна стража, морнарицата, како и самите сопственици на кабли.
Подводните кабли се крвотокот на современиот свет. Тие носат дури 99% од глобалниот интернет сообраќај, а низ нив минуваат милијарди долари финансиски трансакции секој ден. И покрај нивната важност, оваа инфраструктура во голема мера е оставена без надзор поради нејзината огромна распространетост низ светските океани.
За да биде уште полошо, нивните точни локации се јавно означени на поморските карти за да се спречат морнарите случајно да ги оштетат со сидра. Сепак, овие карти сега се злоупотребуваат од таканаречените флоти во сенка. Тие намерно ги влечат своите тешки сидра по морското дно за да ги прекинат каблите и да предизвикаат колапс на комуникациите.
Во последниве години, имаше неколку сомнителни инциденти, главно во близина на геополитички жаришта како што се Балтичкото Море (во близина на Русија), Црвеното Море на Блискиот Исток и Тајван во Источна Азија.
Особено загрижувачки е фактот што руските бродови и подморници постојано се забележуваат во близина на трансатлантските кабли за податоци, поради што се сомневаат дека детално го мапираат морското дно за идни саботажни операции.
Технологијата што Финска ја воведува функционира со претворање на постојните фибер-оптички кабли во пасивен сонар што ја слуша околината. Системот е исклучително исплатлив и лесен за имплементација, бидејќи може да се вгради во постоечка подводна мрежа. Единствената голема инвестиција е инсталирање на специјален уред за слушање на сигналите на секои 100 километри од кабелот.
Јони Петру, директор за нов бизнис во Елиса, ја нагласи важноста на проектот.
„Заштитата на подводната инфраструктура е задача од национално значење. Учејќи од неодамнешните прекини на каблите, создадовме решение кое обезбедува рано предупредување за претстојна закана. Нашиот брз одговор на инцидентот на крајот од годината спречи оштетување на други кабли. Нашата цел е да го користиме овој систем за да ги предупредиме властите пред да се случи првата физичка штета.“
Финска не е сама што инвестира во одбраната на длабокото море. Притисокот е таков што земјите ширум светот френетично бараат нови технолошки решенија. Веќе се развиени:
Алијансата AUKUS (Австралија, Велика Британија и САД) интензивно работи на развој на подводен дрон дизајниран исклучиво за одбрана и одговор на закани за подводни кабли
Стартап сцената е исто така активна, неодамна презентирајќи подводен дрон воден од вештачка интелигенција кој работи на длабочина до 500 метри.
Иако германската технолошка компанија AP Sensing претстави сличен патент, финскиот систем е резултат на поголем и поширок национален напор. Во неговиот развој и тестирање беа вклучени финскиот оператор на преносниот систем Fingrid, компанијата Gasgrid Finland (сопственик на гасоводот), Геолошкиот завод на Финска, Поморската академија и Сеизмолошкиот институт на Универзитетот во Хелсинки.
(Benchmark.rs/Tom’s Hardware)
