Рајс Хиберт, првиот пациент во светот, му е отстранет тумор за време на операција на мозок со помош на вештачка интелигенција во реално време. Хирурзите на Универзитетскиот колеџ во Лондон велат дека Хиберт, татко на две деца од Бедфордшир, можел целосно да го изгуби видот без процедурата. Системот со вештачка интелигенција анализирал видеоснимки од операцијата и го советувал хируршкиот тим како да ги избегнат клучните, но невидливи, крвни садови и нерви. Ова им овозможило безбедно да отстранат многу поголем дел од туморот.
„Од перспектива на безбедноста на пациентите, апсолутно ја гледам користа од оваа технологија. Немаме никакви патокази во нашите глави што би им дале на лекарите такви информации“, рече Хиберт.
До пред 18 месеци 48-годишниот менаџер за услуги на клиентите бил совршено здрав и одел по три километри секој ден за време на паузата за ручек. За време на една таква прошетка ја изгубил свеста и доживеал напад на патот.
Скенирањето на мозокот открило бениген тумор од 11 милиметри на хипофизата, орган со големина на таблета, кој се наоѓа во основата на черепот. Оваа жлезда лачи клучни хормони кои ги контролираат процесите како што се растот, метаболизмот и регулирањето на крвниот притисок и телесната температура.
Проблемот бил што туморот бил многу блиску до каротидните артерии, главните крвни садови што го снабдуваат мозокот со крв, и до оптичките нерви. Како што туморот почнал да притиска врз овие нерви, периферниот вид на Хиберт се стеснил.
Иако операцијата на почетокот не била итна, Хиберт почнал да се сопнува и се чувствувал исклучително уморно и вртоглаво.
Кога хирурзите му понудиле можност да биде првиот човек на кого ќе му биде употребена прилагодена алатка со вештачка интелигенција за време на операцијата, тој не се двоумел.
Операцијата вклучувала вметнување ендоскоп – тенок инструмент со камера – низ носот до основата на черепот. Во тој момент туморот бил блиску, но скриен зад слоеви на коска и цврста мембрана. Одредувањето на најбезбедното место за отстранување на туморот не е лесно, особено затоа што анатомијата варира од личност до личност. Стапките на компликации варираат, но имало 25 до 50 проценти шанса туморот да не биде целосно отстранет и 0,5 до 2 проценти ризик од оштетување на голем крвен сад.
Алатката со вештачка интелигенција одигра клучна улога во ова. На втор екран системот го анализирал преносот во живо, ги следел хируршките инструменти и ги обележал областите каде што веројатно ќе се наоѓаат крвните садови и нервите, истакнувајќи ги најбезбедните места за пристап до туморот. Технологијата е слична на препознавањето лица на паметните телефони, освен што наместо лица, препознава важни и често скриени анатомски структури.
Просечниот хирург во Велика Британија изведува помеѓу десет и дваесет вакви операции годишно и се потпира на предоперативни скенирања за да се запознае со анатомијата на пациентот. Истражувачите го тренирале својот систем со вештачка интелигенција на стотици видеа од отстранување на тумор на хипофизата, внимателно обележувајќи ги крвните садови и нервите во секое видео за да му помогнат на системот да собира податоци.
„Системот е трениран на повеќе операции отколку што повеќето хирурзи гледаат или изведуваат во целата своја кариера и може да дејствува како дополнителен, експертски пар очи“, рече професорот Хани Маркус, кој бил вклучен во постапката. Тој додава дека, за разлика од другите експериментални алатки со вештачка интелигенција, оваа работи во реално време.
Тимот нагласува дека алатката со вештачка интелигенција е чисто помош, при што хирурзите задржуваат целосна контрола врз постапката. Долгорочната цел е да се развие еден вид „ChatGPT за хирурзи“, така што ќе има „друг експерт во операционата сала на кого можат да се обратат за совет ако сакаат – или да го игнорираат ако не се согласуваат со него“, објасни професорот Маркус. Проектот е финансиран од Националниот институт за истражување на здравјето и грижата и Google, а тимот веќе подготвува поголемо клиничко испитување по години тестирање во лабораторија.
Во осумте недели по операцијата, тој забележал дека видот му се подобрува на секои неколку дена.
(Index.hr)
(фото: Raw Pixel)
